¹ Рахиль хӑй Иакос а ача ҫурат- са парайманнине кура аппӑшне ӑмсана пуҫланӑ, вара Иакова: мана ача пар, унсӑрӑн эпӗ вилетӗп, тенӗ. ² Иаков Рахиле ҫилленнӗ те [ӑна]: эпӗ сан варна ача ҫуратмалла мар тунӑ Турӑ-им? тенӗ. ³ Рахиль каланӑ: акӑ манӑн Валла тарҫӑм; эсӗ ун патне кӗр; вӑл манӑн аркӑм ҫине ҫуратса пат ӑр, ун урлӑ эпӗ те ачаллӑ пулам, тенӗ. ⁴ Вара Рахиль Валлӑна, хӑ- йӗн тарҫине, ӑна арӑмлӑха панӑ; Иаков ун патне кӗнӗ. ⁵ Валла [Рахиль тарси], йывӑр ҫын пулса, Иакова ывӑл ҫуратса панӑ. ⁶ Рахиль каланӑ: Турӑ мана тӳрре кӑларчӗ, манӑн сассӑма илтрӗ, мана ывӑл пачӗ, тенӗ. Ҫавӑнпа ӑна Дан ятлӑ хунӑ. ⁷Валла, Рахиль тарҫи, татах йывӑр ҫын пулса, Иакова тепӗр ывӑл ҫуратса панӑ. ⁸ Рахиль каланӑ: эпӗ аппампа вӑйлӑ тав- лашу кӑларса тавлашрӑм, ӑна ҫӗнтертӗм, тенӗ. Ӑна вара Неффалим ятлӑ хунӑ.

⁹ Лия хӑй ҫуратма пӑрахнине курнӑ та хӑйӗн тарҫине Зелфӑна илсе Иакова арӑмлӑха панӑ, [Иаков ун патне кӗнӗ].

¹⁰ Зелфа, Лия тарҫи, [йывӑр ҫын пулнӑ та] Иакова ывӑл ҫуратса панӑ. ¹¹ Лия: хутшӑн- чӗ, тенӗ. Вӑл ӑна Гад ятлӑ хунӑ. ¹² Зелфа, Лия тарҫи, [татах йывӑр ҫын пулнӑ та] Иакова тепӗр ывӑл ҫуратса панӑ. ¹³ Лия каланӑ: ку ма нӑн телее пулчӗ, мӗншӗн тесессӗн хӗрарӑмсем мана телейлӗ тейӗҫ. Ӑна вара Асир ятлӑ хунӑ.

¹⁴ Тулӑ вырнӑ вӑхӑтра Рувим хире тух- нӑ та унта мандрагор улми тупнӑ, ӑна Лийӑна, хӑйӗн амӑшне, илсе килсе панӑ. Рахиль [хӑйӗн аппӑшне] Лийӑна: ывӑлун мандрагорне мана пар-ха, тенӗ. ¹⁵ Анчах [Лия] ӑна каланӑ: манӑн упӑшкама хӑвӑн аллуна илни сахал-им сана? манӑн ывӑ- лӑн мандрагорне те илесшӗн хапс ӑна- тӑн, тенӗ. Рахиль каланӑ: ывӑлун ман- драгорӗшӗн кӗҫӗр вӑл санпала вырттӑр эппин, тенӗ. ¹⁶ Иаков каҫпа хиртен тав- рӑннӑ, Лия ӑна хирӗҫ тухнӑ та каланӑ: [паян] ман патӑма кӗр, эпӗ ывӑлӑм ман- драгорне парса сана сутӑн илтӗм, тенӗ. Ҫав каҫхине вара Иаков унпа выртнӑ. ¹⁷ Турӑ Лийӑна илтнӗ: вӑл йывӑр ҫын пулнӑ та Иакова пиллӗкӗмӗш ывӑл ҫу- ратса панӑ. ¹⁸ Лия каланӑ: хамӑн тарҫӑма упӑшкама панӑшӑн Турӑ мана тавӑрса пачӗ, тенӗ. Ӑна вара Иссахар ятлӑ хунӑ [ку «тавӑрса пани» тени пулать]. ¹⁹ Лия татах йывӑр ҫын пулнӑ та Иакова улттӑ- мӗш ывӑл ҫуратса панӑ. ²⁰ Лия каланӑ: Турӑ мана лайӑх парне пачӗ; халӗ ӗнтӗ упӑшкам манпа пурӑнӗ, эпӗ ӑна улс ӑ ывӑл ҫуратса патӑм, тенӗ. Ӑна вара За- вулон ятлӑ хунӑ. ²¹Унтан вӑл хӗр ҫурат- нӑ, ӑна Дина ятлӑ хунӑ. ²² Турӑ Рахиле асне илнӗ, Турӑ ӑна илтнӗ, унӑн варне уҫнӑ. ²³ Вӑл йывӑр ҫын пулнӑ та [Иакова] ывӑл ҫуратса панӑ, [Рахиль] каланӑ: Ту- рӑ манӑн ҫийӗмри мӑшкӑла сирчӗ, тенӗ. ²⁴ Ҫӳлхуҫамӑр мана тепӗр ывӑл та парӗ тесе, вӑл ӑна Иосиф ятлӑ хунӑ.

²⁵ Рахиль Иосифа ҫуратнӑ хыҫҫӑн Иаков Лавана каланӑ: яр ӗн тӗ мана, эпӗ хамӑн вырӑнӑма, хамӑн ҫӗрӗме каям; ²⁶ [мана] хамӑн арӑмӑмсене, хамӑн ачамсене пар, эпӗ сана вӗсемшӗн ӗҫлесе тӑтӑм, эпӗ ка-

{[32] Пулт 35:23. [35] Мф 1:2.

30-мӗш сы пӑк. [22] Пулт 25:21.}

ям ӗнтӗ; эпӗ саншӑн ӗҫлесе тӑнӑ ӗҫе эсӗ хӑв та пӗлетӗн, тенӗ. ²⁷ Лаван ӑна каланӑ: эх, сан умӑнта эпӗ санӑн кӑмӑлна тупас пулсанччӗ! Ҫӳлхуҫа мана саншӑн пил- ленине асӑрхатӑп, тенӗ. ²⁸ Тата каланӑ: хӑвна памаллине хӑв палӑртса хур, эпӗ [сана] парӑп, тенӗ. ²⁹ [Иаков] ӑна каланӑ: эпӗ саншӑн епле ӗҫлесе тӑнине, санӑн вы- льӑху эпӗ пурӑннӑ чухне мӗн тӗрлӗ ӗрче- се кайнине эсӗ пӗлетӗн; ³⁰ эпӗ киличчен санӑн сахалччӗ, халӗ нумайланса кайрӗ; Ҫӳлхуҫа сана эпӗ килсессӗн пиллерӗ; ха- мӑн килӗмшӗн эпӗ хӑҫан ӗҫлӗп-ши? тенӗ. ³¹ [Лаван ӑна] каланӑ: мӗн парас сана? тенӗ. Иаков [ӑна] каланӑ: мана нимӗн те ан пар. Эсӗ маншӑн эпӗ мӗн каланине тӑвас пулсассӑн, эпӗ каллех санӑн сурӑ- хусене кӗтс е, аст уса ҫӳрӗп. ³² Эпӗ паян санӑн мӗнпур сурӑх кӗтӗвне пӑхса тухӑп; эсӗ сурӑхсенчен улисемпе чӑпаррисене тата хурисене уйӑрса ил, качакасенчен те чӑпаррисемпе ули сене уйӑрса ил. Ҫа- вӑн пек выльӑх мана парас парне пулӗ, [вӑл манӑн пулӗ]. ³³Ӳлӗмрен эсӗ мана панӑ парнене пӑхма пырс ассӑн, манӑн тӳрӗлӗхӗм сан умӑнса курӑнсах тӑрӗ. Ман патӑмра ула мар, чӑпар мар качака, хура мар сурӑх пул с ассӑн, вӗ сем ӗнсӗ вӑрласа килнисем пулӗҫ. ³⁴ Лаван [ӑна]: юрӗ эппин, эсӗ каланӑ пек пултӑр, тенӗ. ³⁵ Ҫав кун Лаван ула, чӑпар качака таки- семпе ула, чӑпар качакисене — кӑшт та пулин шурӑ ҫӑм пуррисене пурне те — та- та мӗнпур хура сурӑхне уйӑрнӑ та хӑйӗн ывӑлӗсен аллине панӑ; ³⁶ Иаковпа хӑйӗн хушшине виҫӗ кун каймалӑх хушӑ хӑвар- нӑ. Иаков Лаванӑн ытт и вак выльӑхне кӗтсе ҫӳренӗ.

³⁷Иаков тирек, миндаль тата шурӑ вӗ- рене турачӗсем, чӗрӗ туратсем, илнӗ те [Иаков] вӗсен хуппине йӑрӑм-йӑрӑм сӳсе шурӑ йӗрсем касса тухнӑ; ³⁸ касса шурат- нӑ хуллисене вӑл выльӑхсен умне, шыв шӑваракан валашкана, хунӑ; унта выльӑх- сем шыв ӗҫме пынӑ, шыв ӗҫме пырсассӑн, хулӑсем умӗнче йӑхнӑ. ³⁹ Выльӑхсем хулӑ- сем умӗнче йӑхнӑ та, чӑпар выльӑхсем, улисем, хушкисем ҫуралнӑ. ⁴⁰ Иаков ҫав путексене уйӑра-уйӑра илнӗ, хӑйӗн вы- льӑхне Лаванӑн чӑпар тата хура выльӑх- не курмалла тӑратнӑ; хӑйӗн кӗтӗвӗсене уйрӑм тытнӑ, вӗс ене Лав ан выльӑхӗпе пӗрле хутшӑнтарман. ⁴¹ Тӗреклӗ выльӑх йӑхма пуҫласассӑн, хулӑ умӗнче йӑхчӑр тесе, Иаков выльӑхсем умӗнчи валашкана ялан хулӑ пӑрахнӑ. ⁴² Имшер выльӑх йӑх- нӑ чухне вӑл хулӑ хуман. Ҫапла имшер выльӑх — Лавана, тӗрекли Иакова пулнӑ. ⁴³ Ҫак ҫын ытла та, ытла та пуйса кайнӑ, унӑн вак выльӑх та, [шултӑра выльӑх та,] хӗрарӑм чура та, ар чура та, тӗве те, ашак та темӗн чухлӗ пулнӑ.