¹Авраам ватӑ пулнӑ ӗнтӗ, вӑл ну- май ҫула ҫитнӗ. Ҫӳлхуҫа Авраама пур тӗлӗшрен те пилленӗ. ² Авраам хӑ- йӗн чурине, хӑйӗн килӗнче мӗн пурри- не пурне те пӑхса-астуса тӑракан аслӑ чурине, каланӑ: аллуна манӑн пӗҫ ҫӗм ҫине хур та ³ мана Ҫӳлхуҫамӑрпа — тӳпе Туррипе, ҫӗр Туррипе — тупа туса кала: манӑн [Исаак] ывӑлӑм валли арӑм хам пурӑнакан ҫӗртен, ханаансен хӗрӗсенчен, илмӗн; ⁴ эсӗ манӑн ҫӗрӗме, эпӗ ҫуралнӑ ҫӗршыва, [манӑн йӑхӑм патне] кайӑн та манӑн Исаак ывӑлӑм валли [ҫав ӑнтан] арӑм илӗн, тенӗ. ⁵ Чури ӑна каланӑ: тен, хӗрарӑмӗ манпа пӗрле ҫак ҫӗре килесшӗн пулмӗ? вара манӑн санӑн ывӑлна эсӗ тух- са килнӗ ҫӗре каялла илсе каймалла-и? тенӗ. ⁶ Авраам ӑна каланӑ: сыхлан, манӑн ывӑлӑма унта илсе ан кай; ⁷мана аттем ҫуртӗнчен, хам ҫуралнӑ ҫӗртен илсе кил- нӗ Ҫӳлхуҫамӑр — тӳпе Турри [тат а ҫӗр Турри] — мана каларӗ, Вӑл мана тупа

{23- мӗш сыпӑк. [16] Пулт 25:10; 50:13. Нав 24:3. Ап ӗҫс 7:16.

24- мӗш сыпӑк. [1] Пулт 21:5. [2] Пулт 47:29. [3] Пулт 27:46. [7] Пулт 12:7; 13:15; 15:18; 26:3-4.}

туса каларӗ: ҫак ҫӗре [сана тата] санӑн йӑхна парӑп, терӗ. Вӑл сан умӑнтан Хӑйӗн Ангелне ярӗ, эсӗ манӑн [Исаак] ывӑлӑм валли ҫасӑнтан арӑм илӗн; ⁸хӗрарӑмӗ [ҫак ҫӗре] санпа пӗрле килесшӗн мар пул- сассӑн, эсӗ ҫак эпӗ тупа тутарса каланӑ сӑмахран хӑтӑлӑн; анчах манӑн ывӑлӑ- ма ут¹ а ил се ан кай, тенӗ. ⁹ Чура вара аллине Авраамӑн, хӑйӗн хуҫин, пӗҫҫийӗ ҫине хунӑ та ҫапла тумашкӑн ун умӗнче тупа тунӑ.

¹⁰ Чури хӑй хуҫин тӗвисенчен вунӑ тӗве илнӗ те кайнӑ. Унӑн аллинче тата хӑй хуҫин тӗрлӗ пурлӑхӗ пулнӑ. Вӑл ҫапла Месопотамие, Нахор хулине тухса кайнӑ; ^пхӗрарӑмсем шыв ӑсма тухнӑ вӑхӑтра, ка- ҫалапа, вӑл тӗвисене хула тулашне, шыв пусси патне, чарса тӑратнӑ та ¹² каланӑ: эй Турӑ, Авраам хуҫамӑн Турри! ҫав хӗре паян мана хирӗҫ кӑларсам, манӑн Авраам хуҫама ырӑлӑх тусам; ¹³ акӑ эпӗ ҫӑл патӗн- че тӑратӑп, хула ҫыннисен хӗрӗсем шыв ӑсма тухаҫҫӗ; ¹⁴ эпӗ пӗр хӗрне: кӑкшӑмна тайӑлтар-ха, эпӗ шыв ӗҫем, тейӗп; вӑл [мана]: ӗҫ, эпӗ санӑн тӗвӳсене те [тӑрани- чченех] шӑварӑп, тейӗ. Эсӗ Хӑвӑн Исаак чуру валли суйласа хунӑ хӗр ҫавӑ пулӗ вара; Эсӗ манӑн хуҫама [Авраама] ырӑлӑх тунине эпӗ ҫакӑнтан пӗлӗп, тенӗ.

¹⁵ Вӑл [хӑй ӑшӗнче] ҫапла каласа та пӗ- тереймен, акӑ Ресекка — Вафуил хӗрӗ, Авраам пиччӗшне Нахора арӑмӗ, Милка, ҫуратса панӑ Вафуилӑн хӗрӗ — тухать, кӑкшӑмне хулпуҫҫийӗ ҫине лартнӑ; ¹⁶ хӗрӗ питӗ илемлӗ пулнӑ, ар ҫынпа хутшӑнман хӗр пулнӑ. Вӑл пусӑ патне аннӑ та, кӑк- шӑмне тултарса, ҫӳлелле улӑхнӑ. ¹⁷Чура ӑна хирӗҫ чупса пырса каланӑ: кӑкшӑмун- тан мана кӑштах шыв ӗҫтерсемччӗ, тенӗ. ¹⁸ Хӗрӗ: ӗҫех, ырӑ ҫыннӑм, тенӗ. Ҫавӑнтах кӑкшӑмне хулпуҫҫийӗ ҫинчен ансарса ӑна шыв ӗҫтернӗ. ¹⁹ Ӑна ӗҫтерсе тӑрантар- сассӑн каланӑ: эпӗ санӑн тӗвӳсем валли те шыв ӑсса [пурте] ӗҫсе тӑраничченех шӑварӑп, тенӗ. ²⁰ Вара ҫавӑнтах хӑй кӑк- шӑмӗнчи шывне валашкана янӑ та татах пусӑ патне [шыв] ӑсма чупса кайнӑ, унӑн пур тӗви валли те шыв ӑсса панӑ. ²¹ Ҫак ҫын ун ҫине пӗр чӗнмесӗр тӗлӗнсе пӑхса тӑнӑ, вӑл хӑйӗн ҫулне Ҫӳлхуҫа пилле- нипе пиллеменнине ӑнкарасшӑн пулнӑ. ²² Тӗвисем ӗҫсе тӑрансассӑн, ҫав ҫын хӗре ҫур сикль таякан ылтӑн алка тата алли- сене тӑх ӑнмашкӑн вунӑ сикль таякан икӗ ылс ӑн сулӑ кӑларса панӑ; ²³ [вара унран ыйтса] каланӑ: кала-ха мана, эсӗ кам хӗрӗ? санӑн аҫу килӗнче пире ҫӗр каҫма вырӑн пулмӗ-ши? тенӗ. ²⁴ Хӗр ӑна каланӑ: эпӗ Вафуил хӗрӗ, Милка Нахора ҫуратса панӑ ывӑлӗн хӗрӗ, тенӗ. ²⁵ Ӑна та- тах каланӑ: пирӗн улӑм та, выльӑх апачӗ те нумай; ҫӗр каҫма та вырӑн пур, тенӗ. ²⁶ Вара ҫак ҫын тайӑлса илнӗ, унтан ҫӗре ӳксе Ҫӳлхуҫана пуҫҫапнӑ та ²⁷ каланӑ: Ав- раам хуҫамӑн Ҫӳлхуҫа Турри мухтавлӑ, Вӑл манӑн хуҫама Хӑйӗн ырӑлӑхӗнчен, Хӑйӗн тӳрӗлӗхӗнчен татс а хӑс армарӗ! Ҫӳлхуҫа мана тӳрӗ ҫулпа хуҫам тӑванӗн ҫурчӗ патнех илсе килчӗ, тенӗ.

²⁸ Хӗр чупса кайнӑ та килӗнче ҫакӑн ҫин- чен амӑшне каласа кӑтартнӑ. ²⁹ Ревеккӑн Лаван ятлӑ пиччӗшӗ пулнӑ. Ласан ҫав ҫын патне, ҫӑл патне, чупса кайнӑ. ³⁰ Вӑл, йӑмӑкӗн хӑлха алкине, аллисене тӑхӑн- нӑ сулӑсене кур с ассӑн, Ревекка, хӑйӗн йӑмӑкӗ, мӗн каланине: ҫак ҫын манпала ҫапла калаҫрӗ тенӗ сӑмахсене илтсессӗн, ҫав ҫын патне пынӑ — акӑ вӑл тӗвисем патӗнче ҫӑл умӗнче тӑрать; ³¹ Лаван [ӑна] каланӑ: Ҫӳлхуҫа пилленӗскер, кӗрсем ман патӑма! мӗншӗн тулта тӑратӑн? эпӗ пӳрт те, тӗвӳсем валли вырӑн та хатӗрлесе ху- тӑм, тенӗ. ³² Ҫынни кӗнӗ. Лаван тӗвесем ҫинчи япаласене салтса илнӗ те тӗвисене улӑм та, апат та панӑ; ҫыннине тата унпа пӗрле килнисене урисене ҫумашкӑн шыв панӑ; ³³ унтан ӑна апат сӗннӗ; анчах вӑл: хам ӗҫӗме каласа париччен ҫиессӗм ҫук, тенӗ. Ӑна вара: кала, тенӗ.

³⁴ Вӑл ҫапла каланӑ: эпӗ — Авраам чу- ри; ³⁵ Ҫӳлхуҫа Турӑ манӑн хуҫама питех те пиллерӗ, вӑл асла тухрӗ: Ҫӳлхуҫа ӑна сурӑхсемпе вӑкӑрсем, кӗмӗлпе ылтӑн, ар чурасемпе хӗрарӑм чурасем, тӗвесемпе

{[15] Пулт 22:23. [17] Ин 4:7.}

ашаксем пачӗ; ³⁶ Сарра, манӑн хуҫ амӑн арӑмӗ, ватӑлса ҫитсессӗн манӑн хуҫама [пӗр] ывӑл ҫуратса пачӗ, хуҫамӑм хӑйӗн мӗн пуррине пӗтӗмпех ывӑлне пачӗ; ³⁷ху- ҫамӑм мана тупа тутарса каларӗ: манӑн ывӑлӑм валли арӑм хам пурӑнакан ҫӗрти ханаансен хӗрне ан ил, ³⁸ манӑн атт ем килне, манӑн тӑванӑмсем патне кай, ма- нӑн ывӑлӑм валли арӑм [ҫавӑнтан] илӗн, терӗ. ³⁹ Эпӗ хамӑн хуҫама каларӑм: тен, хӗрарӑмӗ манпа пӗрле пырасшӑн пулмӗ, терӗм. ⁴⁰ Вӑл мана каларӗ: эпӗ Ҫӳлхуҫа [Турӑ] умӗнче ҫӳретӗп, санпа пӗр ле Вӑл Хӑйӗн Ангелне ярӗ, санӑн ҫулна ӑнӑҫлӑ тӑвӗ, манӑн ывӑлӑм валли арӑм хамӑн тӑвансем хушшинчен, хамӑн аттем ки- лӗнчен, илӗн; ⁴¹ манӑн тӑванӑмсем патне кайса килсессӗн, эпӗ тутарнӑ тупаран хӑ- тӑлӑн, вӗсем сана хӗр памасассӑн та, эсӗ эпӗ тутарнӑ тупаран хӑтӑлӑн, терӗ.

⁴² Эпӗ паян ҫӑл патне ҫитрӗм те кала- рӑм: эй Турӑ, Авраам хуҫамӑн Турри! Эпӗ килнӗ ҫула Эсӗ ӑнӑҫлӑ тӑватӑн пулсассӑн, ⁴³ акӑ эпӗ ҫӑл патӗнче тӑратӑп, [хула ҫын- нисен хӗрӗсем шыв ӑсма тухаҫҫӗ,] шыв ӑсма тухакан пӗр хӗрне эпӗ: кӑкшӑмунтан мана кӑшт ах шыв ӗҫтерсемччӗ, тейӗп, ⁴⁴ «хӑв та ӗҫ, эпӗ тата санӑн тӗвӳсене те ӑсса парӑп» тесе калакан хӗр манӑн ху- ҫамӑн ывӑлӗ валли [Хӑйӗн Исаак чури валли] Ҫӳлхуҫа тупса хунӑ хӗр пулӗ; [Эсӗ манӑн Авраам хуҫама ырӑлӑх тунине эпӗ ҫавӑнтан пӗлӗп], терӗм.

⁴⁵ Хам ӑшӑмра ҫакна каласа та пӗтерей- мерӗм, акӑ Реҫекка тухрӗ: хулпуҫҫийӗ ҫине кӑкшӑмне лартнӑ, вӑл ҫӑл патне пычӗ те шыв ӑсс а илчӗ; эпӗ ӑна: мана ӗҫтерсем, терӗм. ⁴⁶ Вӑл ҫавӑнтах кӑкшӑм- не хулпуҫҫийӗ ҫинчен илчӗ те: ӗҫех, эпӗ санӑн тӗҫӳсене те шӑҫарӑп, терӗ. Эпӗ ӗҫрӗм, вӑл [манӑн] тӗвесене те шӑвар- чӗ. ⁴⁷ Эпӗ унран ыйтс а: [кала-ха мана,] эсӗ кам хӗрӗ? терӗм. Вӑл: Милка Нахора ҫуратса панӑ Вафуилӑн хӗрӗ, терӗ. Эпӗ ӑна хӑлха алки патӑм, аллисене тӑхӑн- машкӑн сулӑсем патӑм. ⁴⁸ Эпӗ вара чӗркуҫ- ленсе лартӑм та Ҫӳлхуҫана пуҫ ҫапрӑм, Ҫӳлхуҫана — хамӑн Авраам хуҫамӑн Тур- рине — мухтарӑм: хуҫам тӑванӗн хӗрне унӑн ывӑлӗ валли илмешкӗн Вӑл мана тӳрӗ ҫулпа илсе килчӗ. ⁴⁹ Халӗ калӑр ӗнтӗ мана: сирӗн манӑн хуҫама ырӑлӑх кӑтарт- ма, кирлине тума кӑмӑлӑр пур-и, ҫук-и? каласамӑр мана, вара эпӗ е сылтӑмалла, е сулахаялла каям, тенӗ.

⁵⁰ Лаванпа Вафуил ӑна хуравласа кала- нӑ: ку ӗҫ Ҫӳлхуҫа Турӑран килнӗ; эпир сана хирӗҫ усал та, ырӑ та калаймастпӑр; ⁵¹ акӑ Ревекка сан умӑнта; ил те кай [ӑна]; Ҫӳлхуҫа каланӑ пек, вӑл санӑн хуҫу ывӑ- лӗн арӑмӗ пултӑр, тенӗ.

⁵² Авраам чури, вӗсен сӑмахне илтсес- сӗн, ҫӗре ӳксе Ҫӳлхуҫана пуҫҫапнӑ. ⁵³ Вӑл кӗмӗл япаласемпе ылтӑн япаласем, тум- тирсем кӑларса Реҫеккӑна панӑ; ҫаҫӑн пекех унӑн пиччӗшне те, унӑн амӑшне те чаплӑ парнесем панӑ. ⁵⁴ Вӑл та, унпа пӗрле пынӑ ҫынсем те ҫинӗ, ӗҫнӗ, ҫавӑнта ҫӗр каҫнӑ. Ирхине тӑрсассӑн, вӑл: мана ярӑр ӗнтӗ, [эпӗ] хамӑн хуҫ ам патне [каям], тенӗ. ⁵⁵ Анчах хӗрӗн пиччӗшӗпе амӑшӗ каланӑ: хӗрӗмӗр пирӗнпе пӗрле вунӑ кун та пулин пурӑнтӑр-ха, вара кайӑн, тенӗ. ⁵⁶ Вӑл вӗ ҫене каланӑ: чар ҫ а ан тӑрӑр-ха мана, Ҫӳлхуҫа манӑн ҫула ӑнӑҫлӑ турӗ; мана ярӑр ӗнтӗ, эпӗ хамӑн хуҫам патне каям, тенӗ. ⁵⁷Вӗсем: хӗре чӗнсе кӗртер те унран ыйтар, вӑл мӗн калӗ, тенӗ. ⁵⁸ Ӗнтӗ Ревеккӑна чӗнсе кӗртнӗ те ӑна каланӑ: ҫак ҫынпа пӗрле кайӑн-и? тенӗ. Вӑл: кайӑп, тенӗ. ⁵⁹ Вара Ревеккӑна, хӑйсен йӑмӑкне, ӑна пӑхса ӳстер нӗ хӗрарӑмпа пӗрле янӑ; Авраам чурине те, унпа пӗрле килнӗ ҫын- сене те янӑ. ⁶⁰ Ревеккӑна пиллесе каланӑ: эй йӑмӑкӑмӑр! санран пин хутчен пин ҫын ҫуралтӑр, санӑн тӑхӑму хӑйӗн тӑш- манӗсен ҫуртне-йӗрне ярса илтӗр! тенӗ. ⁶¹ Ревеккӑпа унӑн хӗрарӑм тарҫисем тӑнӑ та тӗвесем ҫине ларса ҫав ҫын хыҫҫӑн кай- нӑ. Чура ҫапла Ревеккӑна илсе кайнӑ.

⁶² Исаак вара Беэр-лахай-роирен таврӑн- нӑ пулнӑ — вӑл ун чухне кӑнт ӑр енчи ҫӗрте пурӑннӑ. ⁶³ Каҫ пулас умӗн Исаак хире шухӑшламашкӑн тухнӑ, вӑл пуҫне

{[36] Пулт 21:2; 25:5. [40] Пулт 17:1. [42] Пулт 24:12. [62] Пулт 16:14.}

ҫӗклесе пӑхнӑ та курах кайнӑ: акӑ тӗве- сем килеҫҫӗ. ⁶⁴ Ревекка пӑхнӑ та, Исаака курса, тӗве ҫинчен аннӑ. ⁶⁵ Вӑл чурана каланӑ: хир тӑрӑх пире хирӗҫ килекен ҫын кам вӑл? тенӗ. Чура: манӑн хуҫам вӑл, тенӗ. Ревекка вара пӗркенчӗк илсе пӗркеннӗ. ⁶⁶ Хӑй мӗн тунине чура пурне те Исаака каласа панӑ. ⁶⁷Исаак Ревеккӑ- на хӑйӗн амӑшӗн, Саррӑн, чатӑрне ил- се кӗнӗ, Исаак ӑна арӑм тунӑ, Ревекка унӑн арӑмӗ пулса тӑнӑ, Исаак ӑна питӗ юратнӑ; амӑшӗшӗн [Саррӑшӑн] хуйхӑрни пусарӑннӑ вара.