О ¹ Илдә тағы аслыҡ башланды, ул Ибраһим заманындағы йотлоҡтан да көслөрәк ине. Исхаҡ Герарға, Пелешти бат ша һы Авимелехҡа китте. ² Раббы Ис хаҡ ҡа кү ре неп:

— Барма Мысырға, — тине. — Мин күрһәткән ерҙә йәшә. ³ Был ер һине ҡабул итер, ә Мин һине ташламам, фатихамда булырһың. Атайың Ибраһимға биргән вәғәҙәмдә торормон: бөтә был ерҙәрҙе һиңә, һинең нәҫел-нәсәбеңә бирермен. ⁴ Тоҡомоңдо сикһеҙ арттырырмын, күктәге йондоҙҙар күпме булһа, шул саҡлы буласаҡ улар, бөтә был ерҙәрҙе Мин уларға бирәм. Ер йөҙөндәге бөтә халыҡтар һинең тоҡомоң аша фатихалы булыр — ⁵ атайың Ибраһим Мин бойорғандың барыһын да эшләгәне, Мин ҡушҡандарҙы, ҡанундар һәм ҡағиҙәләрҙе үтәгәне өсөн булыр был.

⁶ Исхаҡ Герарға күсеп килде. ⁷ Бындағы кешеләр ҡатыны Рабиға тураһында һорашҡас:

— Һеңлем ул минең, — тип яуап бирҙе.

Ҡатыным, тип әйтергә ҡурҡты ул, Рабиғаның матурлығын күреп, мине үлтерерҙәр ҙә үҙҙәренә алырҙар, тип уйланы.

⁸ Әммә байтаҡ ҡына ваҡыт йәшәгәс, Пелешти батшаһы

Авимелех тәҙрәнән Исхаҡтың ҡатынын иркәләгәнен күреп ҡалды. ⁹ Ул Ис хаҡ ты саҡыр тып алды ла:

— Ул һинең ҡатының да баһа! Ниңә уны һеңлем тип әйттең? — тип һораны.

— Уның арҡаһында мине үлтереп ҡуйырҙар, тип ҡурҡтым, — тине Исхаҡ.

¹⁰ — Ни эшләйһең һин? — тине Авимелех. — Беҙҙең аранан берәйһе ҡатының менән йоҡлаған булһа, ниндәй гонаһҡа батыр инек!

¹¹ Авимелех бөтә халҡына шундай иғлан һалды:

— Берәйһе был кешегә йәки уның ҡатынына тейә икән, ул кеше үлемгә хөкөм ителәсәк.

¹² Был илгә күсеп килгәс, Исхаҡ арпа сәсте. Раббының рәхмәте төшөп, ул йылда Исхаҡ йөҙ тапҡыр арттырып уңыш алды.

¹³ Исхаҡ байығандан-байый барып, ысын байға әйләнде. ¹⁴Уның эреле-ваҡлы малдары, һөрөнтө ерҙәре күбәйҙе. Пелештиҙәр унан көнләшә башланы. ¹⁵ Атаһы Ибраһим иҫән саҡта уҡ уның хеҙмәтселәре ҡаҙған бөтә ҡоҙоҡтарҙы пелештиҙәр тупраҡ менән күмеп бөттө. ¹⁶ Авимелех Исхаҡҡа былай тине:

— Кит бынан. Һин беҙгә ҡарағанда бик ныҡ көсәйҙең.

¹⁷ Исхаҡ, унан китеп, Герар үҙәнендә урынлашты һәм шунда сатырҙарын ҡороп ебәрҙе. ¹⁸ Исхаҡ атаһы Ибраһим ҡаҙған һәм ул вафат булғандан һуң пелештиҙәр күмеп бөткән ҡоҙоҡтарҙы яңынан ҡаҙа башланы. Был ҡоҙоҡтарға ул ҡасандыр атаһы ҡушҡан исемдәрҙе бирҙе. ¹⁹ Бер ваҡыт уның хеҙмәтселәре үҙәндә ҡоҙоҡ ҡаҙып һыу сығарҙы, ²⁰ әммә Герар көтөүселәре: «Был беҙҙең һыу», — тип Исхаҡтың көтөүселәре менән бәхәсләшеп китте. Ыҙғыш ҡоҙоҡ өсөн сыҡҡанлыҡтан, уға Эсек — «ыҙғыш» тип исем бирҙеләр. ²¹ Тағы бер ҡоҙоҡ ҡаҙҙылар, уның өсөн дә бәхәс сыҡты, һәм уны Ситна, йәғни «дошманлыҡ» тип атанылар.

²² Шунан Исхаҡ, тағы арыраҡ китеп, икенсе бер ҡоҙоҡ ҡаҙҙы, бында инде бәхәс ҡупманы, һәм уға Реховот — «иркенлек» тип исем ҡуштылар. «Бына хәҙер Раббы, беҙ күбәйеп китһен тип, иркенлек бирҙе» тигәнде аңлата был һүҙ.

²³ Бынан ул Бәғәр-Шәвәгә күсте. ²⁴ Шул төндә уға Раббы күренде.

— Мин Ибраһимдың, һинең атайыңдың, Аллаһымын, — тине Ул. — Ҡурҡма, Мин һинең менән. Һиңә фатихамды бирермен һәм ҡолом Ибраһим хаҡына арттырырмын.

²⁵ Исхаҡ, ошо ерҙә ҡорбан усағы яһап, Раббыға доға ҡылды, сатырҙарын ҡороп ебәрҙе, ә хеҙмәтселәре ҡоҙоҡ ҡаҙырға кереште. ²⁶Авимелех, кәңәшсеһе Ахуззат һәм ғәскәр башлығы Пихолды эйәртеп, Герарҙан Исхаҡ янына килде.

²⁷ — Ниңә килдегеҙ әле миңә? — тине Исхаҡ. — Һеҙ бит мине кү рал ма йынса ҡыуып ебәргәйнегеҙ!

²⁸ — Раббының һине ташламағанын күреп торабыҙ, — тине улар, — шуға күрә беҙ, бер-беребеҙгә ант итешеп, килешеү төҙөйөк тип уйланыҡ. ²⁹ Һинең беҙгә, беҙҙең һиңә зыяныбыҙ теймәһен. Һиңә беҙ ҙә насарлыҡ ҡылманыҡ бит, яҡшылыҡ менән ебәрҙек. Хәҙер инде һин Раббының рәх мә тен дә.

³⁰ Исхаҡ уларға мәжлес ойошторҙо. ³¹ Иртән торғас, улар бер-береһенә ант биреште. Исхаҡ ҡунаҡтар менән хушлашты, улар иҫән-аман ҡайтып китте. ³² Шул көндә үк ҡоҙоҡ ҡаҙған хеҙмәтселәр килеп, Исхаҡҡа һыу табыуҙары хаҡында хәбәр итте. ³³ Исхаҡ был ҡоҙоҡҡа Шива тип исем бирҙе. Шуға күрә ҡаланың бөгөнгө исеме Бәғәр-Шәвә.

Алла тарафынан фатихаланған кеше — Яҡуп

³⁴ Ғаяз ҡырҡ йәшендә хет Беғерҙең ҡыҙы Йеһудит менән хет Элондың ҡыҙы Басматҡа өйләнде. ³⁵ Был ҡатындар Исхаҡ менән Рабиғаның башына бер көйөк булды.

О ^7 ¹ Бер ваҡыт инде ҡартайған һәм күҙе бик насар күргән Исхаҡ өлкән улын үҙ янына саҡыртып алды.

— Улым! — тине ул Ғаязға.

— Эйе, мин, атай! — тип яуап бирҙе Ғаяз.

² Исхаҡ былай тине:

— Мин ҡартайҙым инде, күпме йәшәрмен — белмәйем. ³ Ҡоралыңды — уҡ-һаҙағыңды алып, яландан ҡыр йәнлеге атып алып ҡайт әле. ⁴ Шуны тәмле итеп мин яратҡанса бешер ҙә һыйла мине, шунан һиңә бәхиллегемде бирермен.

⁵ Рабиға Исхаҡтың Ғаяз менән һөйләшкәнен ишетеп ҡалды. Ғаяз һунарға киткәс, ⁶ ул улы Яҡупҡа былай тине:

— Мин атайыңдың Ғаязға, һунарға барып, ⁷ҡыр йәнлеге атып килтерергә лә уны тәмле итеп әҙерләргә ҡушҡанын ишеттем.

Атайың һыйланып алғас, Раббы ҡаршыһында Ғаязға үҙенең бәхиллеген бирәсәк. ⁸ Хәҙер, улым, мине тыңла: ни эшләргә кәрәклеген әйтәм. ⁹ Көтөүгә бар ҙа көр генә ике кәзә бәрәсен һайлап алып ҡайт. Мин уларҙы атайың яратҡанса тәмле итеп бе ше рер мен дә, ¹⁰ һин уны атайыңа алып барырһың, ул ашар ҙа бәхиллеген һиңә бирер.

¹¹ — Ағайым йөнтәҫ бит, — тине Яҡуп, — ә минең тәнем шыма. ¹² Бәлки, атайым мине һыйпап ҡарарға булыр? Әгәр ул алдағанымды белеп ҡалһа, мине фатиха түгел, ҡәһәр көтә.

¹³ Әммә әсәһе былай тине:

— Төшһә, был ҡәһәр миңә төшһөн, улым. Һин минең һүҙемде тыңла ла әйткәнемде эшлә.

¹⁴ Яҡуп кәзә бәрәстәрен һуйып килтерҙе, ә Рабиға уларҙы Исхаҡ яратҡанса тәмле итеп бешерҙе. ¹⁵ Шунан ул өлкән улы Ғаяздың өйҙә булған иң яҡшы кейемдәрен алды ла кесе улы Яҡупҡа кейҙерҙе. ¹⁶Яҡуптың ҡулдары менән муйынын кәзә тиреһе менән ҡапланы. ¹⁷Яҡупҡа бешергән ит менән икмәк тотторҙо. ¹⁸ Ул атаһы янына инде лә:

— Атай! — тине.

— Эйе, мин, улым, ә һин улдарымдың ҡайһыһы? — тине Исхаҡ.

¹⁹ — Мин Ғаяз, һинең өлкән улың, — тип яуап бирҙе Яҡуп. — Әйткәнеңде эшләнем. Тороп ултыр ҙа мин аулаған йәнлек итен аша, шунан миңә үҙеңдең фатихаңды бирерһең.

²⁰ — Улым, нисек һин улай йәнлекте бик тиҙ тота алдың? — тип һо ра ны Исхаҡ.

Тегеһе:

— Раббы, һинең Аллаң, миңә ярҙамын бирҙе, — тине.

²¹ — Яҡыныраҡ кил әле, — тине Исхаҡ. — Ҡана, мин һине һыйпап ҡарайым, һин Ғаязмы, әллә түгелме?

²² Яҡуп атаһы янына килде. Атаһы уны ҡапшап ҡараны ла:

— Тауышы Яҡуптыҡы, ә ҡулдары Ғаяздыҡы, — тине.

²³ Яҡуптың ҡулдары Ғаяздыҡы кеүек йөнтәҫ булғанлыҡтан, таныманы уны, бәхиллеген бирҙе.

²⁴ — Һин ысынлап та улым Ғаязмы? — тип һораны ул Яҡуптан.

— Эйе, мин, атай, — тине тегеһе.

²⁵ Әйтте Исхаҡ:

— Һыйыңды бир, улым, ашайым да һине бәхилләйем.

Яҡуп атаһына ашарға һыйын, эсергә шарабын бирҙе. ²⁶ Ашап

бөткәс, Исхаҡ:

— Кил, улым, үп мине, — тине.

²⁷Яҡуп яҡын килеп атаһын үпте, кейеменән сыҡҡан еҫте һиҙеп, Исхаҡ уны ошо һүҙҙәр менән бәхилләне:

— Улым еҫе — Раббы биргән яландар еҫе ул,

²⁸ Күктән төшөр ысыҡты ла, ерҙә үҫер емеште лә,

Игенен дә, шарабын да мулдан бирһен Раббы.

²⁹ Күп ҡәүемдәр һиңә хеҙмәт итһен,

Баш эйһендәр һиңә ырыуҙар.

Ағай-энеләреңә лә хужа булырһың һин,

Әсәң уландары һиңә баш эйер.

Һине ҡәһәрләгән кеше ҡәһәр алыр,

Һиңә фатиха биргән үҙе фатихалы булыр.

³⁰ Исхаҡ Яҡупҡа бәхиллеген биреп, Яҡуп атаһы янынан сығып китеү менән, Ғаяз ауҙан ҡайтып инде. ³¹ Ул тәмле итеп ашарға әҙерләне лә атаһына алып килде:

— Тор, атай, һунарҙан алып ҡайтҡан ризығымды аша, бәхиллә мине! — тине.

³² — Һин кем? — тип һораны атаһы.

— Мин һинең өлкән улың Ғаяз, — тип яуап бирҙе ул.

³³ Исхаҡ, ҡау шауы нан ҡал ты ра нып:

— Ә һин килгәнсе үк мине һунарҙан алып ҡайтҡан ит менән һыйлаған кеше кем булды һуң? — тип һораны. — Мин уны бәхилләнем бит. Хәҙер ул фатихалы булды инде.

³⁴ Был һүҙҙәрҙе ишеткәс, Ғаяз әсенеп ҡысҡырып ебәрҙе лә ата һы нан:

— Улайһа, мине лә бәхиллә, атай! — тип үтенде.

³⁵ — Ҡустың килгән булған миңә, — тине Исхаҡ. — Ул алдап һиңә тейеш фатиханы алған.

³⁶ Әйтте Ғаяз:

— Уның исеме юҡҡа ғына Яҡуп түгел — ул мине ике тапҡыр отто инде! Тәүҙә ул минең баш бала булыу хоҡуғымды тартып алды, ә хәҙер миңә тейешле бәхиллек тә юҡ!

— Шулай итеп, минең өсөн бер ниндәй ҙә фатиха ҡалманымы ни инде? — тип һо ра ны Ғаяз ата һы нан.

³⁷ Исхаҡ былай тип яуап бирҙе:

— Мин уны һинең хакимың итеп ҡуйҙым, бөтә туған-тыумасаны уға хеҙмәтсе иттем, икмәк тә, шарап та бирҙем. Һинең өсөн нимә генә эшләй алам инде мин, улым?

³⁸ — Атай, һинең фатихаң берәү генәме ни һуң? — тип һораны Ғаяз Ис хаҡ тан. — Мине лә бәхиллә, атай!

Ғаяз илап ебәрҙе, ³⁹ ә Исхаҡ уға былай тине:

— Ысыҡ төшөр яҡшы ерҙән Ауылдарың алыҫ булыр.

⁴⁰ Ҡылысың ни тапһа, йәшәүең шунан булыр,

Хеҙмәт итерһең һин ҡустыңа.

Әммә килер бер көн — һин ярһырһың,

Елкәңдәге ҡамыттан ҡотолорһоң.

⁴¹ Ғаяз аталарынан хәйләләп алған фатиха өсөн Яҡупҡа асыу тотто. «Атайыбыҙ вафат булһа, — тип уйланы Ғаяз, — Яҡупты үлтерәсәкмен!» ⁴² Әммә Рабиғаға өлкән улының уйын еткерҙеләр. Ул Яҡупты, кесе улын, үҙ янына саҡыртып алды ла былай тине:

— Ағайың Ғаяз һине үлтерергә итә. ⁴³ Мин әйткәнде тыңла, улым: ағайым Лаван янына, Харранға ҡас. ⁴⁴ Ағайыңдың ярһыуы ҡайтҡансы, уның һиңә булған асыуы бөтөп, һинең был ҡылығыңды онотҡансы, ⁴⁵ шунда йәшәп тор. Һуңынан кеше ебәртеп, һине унан алдыртырмын. Юғиһә мин бер көндә икегеҙҙән дә тороп ҡалырмын бит.

⁴⁶ Шунан Рабиға Исхаҡҡа былай тине:

— Был хет ҡыҙҙары миңә һис кенә лә оҡшамай. Әгәр Яҡуп та бындағы берәй хет ҡыҙына өйләнеп ҡуйһа, ят та үл!

О О ^хИсхаҡ Яҡупты саҡырып алды ла, уға фатихаһын биреп, өгөт-нә си хә тен әйтте:

— Ҡынаан ҡыҙҙарына өйләнәһе булма. ²Паддан-Арамға барып, әсәйеңдең атаһы, йәғни ҡартатайың Бетуилға бар, әсәйеңдең ағаһы Лаван ҡыҙҙарының береһенә өйлән. ³ Ҡөҙрәтле Алланың рәхмәте төшһөн һиңә! Нәҫел-ырыуыңдың үрсемле, бик күп булыуын, һинән бик күп халыҡтарҙың таралыуын насип итһен Ул. ⁴ Раббы Үҙе Ибраһимға биргән фатихаһын һиңә һәм һинең нәҫел-ырыуыңа ла бирһен — шул саҡта үҙең килмешәк булып йәшәгән ергә, Алла Ибраһимға биргән ергә, хужа булырһың!

⁵ Исхаҡ улы менән хушлашты, Яҡуп Паддан-Арамға арами Бетуилдың улы Лаванға китте. Лаван Яҡуп менән Ғаяздың әсәһе Рабиғаның ағаһы ине.

⁶ Ғаяз Исхаҡтың Яҡуп ҡа фатиха биреп, уны Паддан-Арамға ҡатын алырға ебәреүен, атаһының, фатиха биреү менән бергә, Яҡупҡа Ҡынаан ҡыҙҙарынан ҡатын алмаҫҡа ҡушыуын белде ⁷һәм Яҡуптың, ата-әсәһе һүҙен тыңлап, Паддан-Арамға киткәнен дә ишетте. ⁸ Шунда Ғаяз Ҡынаан килендәрҙең атаһына оҡ-шамауын аңланы. ⁹Исмәғил ырыуына китте. Ибраһимдың улы Исмәғилдең ҡыҙы Невайоттың һең леһе Ма ха лат ҡа өйләнеп, уны башҡа ҡатындары янына алып ҡайтты.

¹⁰ Яҡуп, Бәғәр-Шәвәнән китеп, Харранға табан юл алды. ¹¹ Бер изге урынға барып еткәндә, ҡараңғы төшкәйне. Ул баш аҫтына таш һалды ла йоҡларға ятты. ¹² Төшөндә ул ерҙән күккә ашып торған баҫҡыс күрҙе, ул баҫҡыс буйлап Алланың фәрештәләре менеп-төшөп йөрөй, имеш. ¹³Иң өҫтә торған Раббы Яҡупҡа әйтә, имеш:

— Мин һинең ата-бабаң булған Ибраһим Аллаһы, Исхаҡ Аллаһы. Әле үҙең ятҡан ерҙе Мин һиңә һәм нәҫел-ырыуыңа бирәм. ¹⁴ Ҡом бөртөгө күпме булһа, нәҫел-ырыуың да шул саҡлы күп булыр, улар көнбайышҡа ла, көнсығышҡа ла, төньяҡҡа һәм көньяҡҡа ла таралып ултырыр. Ерҙәге бөтә халыҡтар һинән һәм һинең нәҫел-ырыуыңдан фатихалы булыр. ¹⁵ Ҡайҙа ғына барһаң да, Мин һинең менән булырмын; Мин һине һаҡлармын — кире был илгә ҡайтарырмын. Биргән вәғәҙәмде үтәмәйенсә, Мин һине таш ла мам.

¹⁶ Яҡуп йоҡоһонан уянды ла әйтте:

— Хаҡтыр бына, Раббы булған урын да баһа был, ә мин шуны белмәгәнмен дә.

Шунан ул, шом ла нып:

¹⁷ — Ҡурҡыныс урын бит был! — тине. — Был бит — Алла йорто, күк ҡапҡаһы.

¹⁸ Иртәгәһен Яҡуп торҙо ла баш аҫтына һалған ташты алып баҫтырып ҡуйҙы һәм уға зәйтүн майы ҡойҙо. ¹⁹ Был урынды ул Бейт-Ил тип атаны, элек ҡала Луз тип аталған булған.

²⁰ Яҡуп шундай нәҙер әйтте:

— Әгәр Алла мине ташламаһа, юлда мине һаҡлап, ризыҡ һәм кейем бирһә, ²¹ әгәр атам йортона иҫән-аман ҡайта алһам, Раббы минең Аллам булыр. ²² Мин ҡуйған изге таш Алла Йорто булыр, миңә биргән бөтә нәмәнең унынсы өлөшөн Һиңә бирәсәкмен.

Яҡуптың Лаванға ҡалым хаҡына хеҙмәт иткәне

О О ¹Яҡуп юлын дауам итеп, көнсығыш халыҡтары йәшәгән ^ У ергә етте. ² Ул яланда бер ҡоҙоҡ күрҙе. Ҡоҙоҡ эргәһендә өс һарыҡ көтөүе ята ине. Малдарҙы шул ҡоҙоҡтан һуғаралар, әле иһә уның ауыҙы ҙур таш менән ябылғайны. ³ Бөтә көтөүҙәр ҙә йыйылғас, көтөүселәр был ташты шыу ҙы рып, һарыҡтарҙы һуғара ла һуңынан ташты кире ябып ҡуя икән.

⁴ — Һеҙ ҡайҙан, туғандар? — тип һораны Яҡуп көтөүселәрҙән.

— Харрандан, — тип яуап бирҙе улар.

⁵ Ул:

— Һеҙ Нахор улы Лаванды белмәйһегеҙме? — тип һораны.

— Беләбеҙ, — тинеләр.

⁶ — Нисек йәшәп ята әле ул? — тип һораны Яҡуп.

— Иҫән-һау, — тинеләр уға. — Ана, уның ҡыҙы Рәхилә лә һа рыҡ та ры менән килә.

⁷ — Көн оҙон бит әле, — тине Яҡуп көтөүселәргә, — малды йыйырға иртә. Һарыҡтарығыҙҙы эсерегеҙ ҙә тағы көтөүгә ҡыуығыҙ.

⁸ Улар:

— Көтөүҙәрҙең барыһы ла йыйылып, ташты шыуҙырмайынса ҡуҙғала алмайбыҙ. Шунда ғына беҙ һарыҡтарҙы һуғарабыҙ, — тип яуап ла ны.

⁹ Улар һөйләшкән арала атаһының ваҡ мал көтөүе менән Рәхилә лә килеп етте. Ул һарыҡ көтә ине. ¹⁰ Көтөүе менән килгән Рәхиләне күреп, Яҡуп ҡоҙоҡ янына килде лә, ташты шыуҙырып, һарыҡтарҙы һуғарҙы.¹¹ Шунан ул, Рәхиләне үбеп, ҡыс ҡы рып илап ебәрҙе ¹² һәм уға:

— Мин һинең атайыңдың туғанымын, Рабиғаның улы булам, — тине.

Рәхилә был хәбәрҙе атаһына әйтергә йүгерҙе. ¹³ Лаван, һеңлеһенең улы килгәнен ишетеп, йүгереп ҡаршы сыҡты, уны ҡосаҡлап үпте, өйөнә алып инде. Яҡуп үҙе хаҡында һөйләгәс,

¹⁴ Лаван:

— Һин минең ҡан ҡәрҙәшем, — тине.

Яҡуптың Лаванда йәшәй башлауына ай тулғас, ¹⁵ Лаван уға:

— Туғаным булғас та, һин миңә бушҡа эшләмәҫһең бит инде? — тине. — Нимә менән түләргә икәнлеген әйт.

¹⁶ Лавандың ике ҡыҙы бар ине, өлкәне — Лиә, ә кесеһе Рәхилә исем ле ине. ¹⁷ Лиәнең күҙе насар күрә, ә Рәхилә төҫкә-башҡа ла, буй-һынға ла матур ине. ¹⁸ Яҡуп Рәхиләгә ғашиҡ булды һәм Лаванға:

— Мин кесе ҡыҙың Рәхилә өсөн һиңә ете йыл эшләрмен, — тине.

¹⁹ — Ярар, — тине Лаван, — сит кешегә биргәнсе, һиңә сыҡһын; йәшә миндә.

²⁰ Яҡуп Рәхилә өсөн ете йыл эшләне, әммә был ете йыл уға ете көн һымаҡ та булманы — ул уны шулай ныҡ ярата ине.

²¹ Бына бер саҡ ул Лаванға:

— Ҡыҙыңды бир инде. Ваҡыт етте, ул минеке булырға тейеш, — тине.

²² Лаван, күрше-күләнен йыйып, туй үткәрҙе.²³Кис булғас, ул Яҡупҡа Лиәне алып килде: Яҡуп уның менән йоҡланы. ²⁴ Лаван ҡол ҡыҙ Зилпаны ҡыҙы Лиәгә хеҙмәтсе итеп бирҙе.

²⁵ Иртән торһалар, Яҡуп эргәһендә — Лиә!

— Нишләттең мине? — тине Яҡуп Лаванға. — Мин һиңә Рәхилә өсөн эшләмәнемме ни? Ниңә алданың һин мине?

²⁶ Лаван былай тине:

— Беҙҙең яҡтарҙа ҡыҙҙың кесеһен олоһонан алда бирмәйҙәр.

²⁷ Олоһоноң туй аҙнаһы бөткәс, беҙ һиңә кесеһен дә бирербеҙ, ә бының өсөн һин миңә тағы ете йыл эшләрһең.

²⁸ Яҡуп буйһондо. Бер аҙна үткәс, Лаван уға ҡыҙы Рәхиләне лә бирҙе, ²⁹ ә Рәхиләгә хеҙмәтсе итеп үҙенең хеҙмәтсеһе Бил-һаны бирҙе. ³⁰Яҡуп Рәхилә менән йоҡланы, уны ул Лиәгә ҡарағанда нығыраҡ яратты. Рәхилә өсөн ул Лаванда тағы ете йыл эшләне.

Яҡуптың улдары һәм ҡыҙы

³¹ Раббы күрҙе: ире Лиәне бөтөнләй яратмай, шуға уны түлле итте, ә Рәхилә бала тапманы. ³² Лиә ауырға ҡалды ла ул тапты, уға Рәүвән тип исем бирҙе.

— Раббы минең ҡайғымды күрҙе, — тине ул. — Хәҙер инде ирем мине яратыр.

³³ Лиә тағы ауырға ҡалып, тағы ла ул тапты.

— Раббы минең һөйөлмәй йәшәүемде ишетте, — тине Лиә, — миңә тағы бер ул бирҙе.

Малайға Шимон тип исем ҡушты.

³⁴ Һуңыраҡ тағы ауырға ҡалды, йәнә улы тыуҙы.

— Хәҙер инде ирем минән ситләшмәҫ, — тине ул, — мин бит уға өс ул табып бирҙем.

Улын Леви тип атаны.

³⁵ Лиә йәнә ауырға ҡалды — тағы ул тапты.

— Инде Раббыға рәхмәттәр уҡыйым! — тине һәм улына Йәһүҙә тип исем ҡушты. Шунан ул бала табыуҙан туҡтаны.

О /'Л ¹Яҡупҡа бала таба алмағаны өсөн Рәхилә апаһына ҡарата көнсөллөк менән янды.

— Бала бир миңә, — тине ул Яҡупҡа, — юғиһә мин үләм!

² Әммә Яҡуп, асыуланып:

— Мин ни эшләйем? Түлһеҙ иткән Алламы ни мин һиңә? — тип яуап бирҙе.

³ — Бына һиңә минең хеҙмәтсем Билһа, — тине Рәхилә. — Йоҡла шуның менән. Ул тапҡан баланы теҙемә ҡабул итәйем дә, исмаһам, ул сабый минеке булыр!

⁴ Рәхилә Яҡупҡа хеҙмәтсе ҡыҙ Билһаны ҡатын итеп бирҙе. Яҡуп уның менән йоҡланы, ⁵ Билһа ауырға ҡалды ла Яҡупҡа ул табып бирҙе.

29:32-30:24 Был главалағы исемдәр һүҙ уйнатыуға ҡоролған. Йәһүдсә Рәүвән — «Ҡара, ир бала» йәки «ҡайғымды күрҙе», Шимон — «ишетте», Леви — «йәбешкән», Йәһүҙә — «рәхмәт уҡыйым», Дан — «мине ғәҙел хөкөм итте», Нафтали — «мин көрәштем», Ғад — «далан», Ашер — «бәхетле», Исасхар — «бүләк», Зевулун — «мине өлкән ҡатыны итеп таныны», Йософ — «алды» йәки «тағы бала өҫтәһен» тигән мәғәнәләге һүҙҙәргә ауаздаш.

⁶ Әйтте Рәхилә:

— Миңә Алла хөкөмөн ҡылды. Ул, теләгемде ҡабул итеп, миңә ул бирҙе.

Ул малайға Дан тип исем ҡушты.

⁷ Ә Билһа, яңынан ауырға ҡалып, Яҡупҡа тағы бер малай табып бирҙе.

⁸ — Апайым менән йәнасыҡ ярыштым мин, — тине Рәхилә, — бына мин еңдем.

Ул малайға Нафтали тип исем ҡушты.

⁹ Ул арала Лиә, үҙенең бала тапмаҫын белеп, хеҙмәтсеһе Зилпаны Яҡупҡа ҡатын итеп бирҙе. ¹⁰ Зилпа ла Яҡупҡа ул тапты.

¹¹ — Иш булды! — тине Лиә.

Малайға Ғад тип исем бирҙе.

¹² Зилпа Яҡупҡа тағы бер малай тапты.

¹³ — Бәхет бит был, — тине Лиә. — Бик бәхетлеһең һин, тиерҙәр әле миңә ҡатындар.

Малайҙы ул Ашер тип атаны.

¹⁴ Бер саҡ, бойҙай урағы ваҡытында, Рәүвән баҫыуҙа һөйҙөргөс үҫемлеге табып алды ла әсәһе Лиәгә килтереп бирҙе. Рәхилә Лиәнән:

— Улың тапҡан һөйҙөргөстө миңә бир әле, — тип һораны.

¹⁵ — Иремде һалдырып алыуың ғына етмәгән, хәҙер инде минең улым тапҡан һөйҙөргөстө лә алырға итәһеңме? — тине Лиә.

— Һөйҙөргөстө бирһәң, — тине Рәхилә, — ир бөгөн төндә һинең менән йоҡлар.

¹⁶ Кис, Яҡуп баҫыуҙан ҡайтҡас, Лиә уның ҡаршыһына сыҡты ла былай тине:

— Миңә кил. Мин һине, һеңлемә улым тапҡан һөйҙөргөстө биреп, һатып алдым.

Ул төндә Яҡуп Лиә менән йоҡланы. ¹⁷ Раббы Лиәнең ялбары-уын ишетте, ул тағы ауырға ҡалды һәм Яҡупҡа бишенсе улын табып бирҙе.

¹⁸ — Иремде хеҙмәтсе ҡатын менән уртаҡлашҡаным өсөн Ал ла ның рәхмәте төшөүелер был, — тине Лиә.

Улын Исасхар тип атаны.

¹⁹ Лиә, тағы ауырға ҡалып, Яҡупҡа алтынсы ул табып бирҙе.

²⁰ Шунан Лиә былай тине:

— Раббы йомарт бүләкләне мине, хәҙер ирем мине өлкән ҡатыны итеп таныр инде, мин уға алты ул табып бирҙем бит.

Улына Зевулун тип исем ҡушты.

²¹ Һуңынан Лиә ҡыҙ ҙа табып алды, исеме Динә булды.

²² Алла Рәхиләгә лә илтифатын һалды, уның теләктәрен ҡабул ҡылды — түл бирҙе. ²³ Рәхилә, ауырға ҡалып, ул тапты ла:

— Йә Аллам, мине «бала тапмай» тигән хурлыҡтан йолоп алды, — тине.

²⁴ Улына Йософ тип ҡушты.

— Раббы миңә иш итеп тағы бер ул бирһен ине, — тип теләне ул.

Лаван менән Яҡуп араһындағы ҡаршылыҡлы мөнәсәбәттәр

²⁵ Йософ тыуғандан һуң, Яҡуп Лаванға былай тине:

— Үҙ йортома, тыуған яғыма ҡайтырға рөхсәт ит миңә.

²⁶ Балаларым менән ҡатындарымды ла ебәр, мин һиңә шулар өсөн эшләнем бит. Күпме хеҙмәт иткәнемде һин үҙең дә беләһең инде!

²⁷ — Һинең минән риза булып ҡалыуыңды күрһәм ине! — тине уға Лаван. — Шуны аңланым мин: һинең арҡала Раббының рәхмәте миңә лә төштө. ²⁸ Әйт, ниндәй хаҡ кәрәк һиңә?

²⁹ — Минең нисек эшләгәнемде үҙең дә белеп тораһың, — тип яуап бирҙе Яҡуп. — Көтөүҙәрең ниндәй һинең хәҙер! ³⁰ Мин килгәндә мал-тыуарың аҙ ғына ине, ә хәҙер күпме! Мин килгәс, Раббы мәрхәмәтен һалды һиңә! Ә үҙемдең ғаиләм өсөн миңә ҡасан эшләргә һуң?

³¹ — Әйт һуң, һиңә нимә бирәйем? — тип һораны Лаван.

— Миңә бер ни ҙә кәрәкмәй, — тине Яҡуп. — Бер шартымды үтәһәң, малдарыңды артабан да көтөргә ризамын. ³² Әйҙә, бөгөн бөтә көтөүҙәрҙе лә йөрөп сығайыҡ та, һин унан барлыҡ ала, сыбар, ҡара һарыҡтарҙы, шулай уҡ ала-сыбар кәзәләрҙе айырып ал. Киләсәктә ошондай малдар минеке булыр. ³³ Һиңә лә минең на мыҫлымы-түгелме икәнемде тикшереү еңел булыр: ошо көндән башлап, әгәр ҙә һин түләү хаҡына ниндәй малдар алғанымды ҡарарға килһәң һәм миндә ала-сыбар булмаған кәзә йәки ҡара түгел һарыҡ тапһаң, уларҙы, һинән урлап алынған, тип уйла.

³⁴ — Яҡшы, — тине Лаван. — Әйҙә, һин әйткәнсә булһын.

³⁵ Шул уҡ көндө Лаван бөтә ала-сыбар кәзә тәкәләрен, шулай уҡ бөтә ала-сыбар кәзәләрҙе, барлыҡ ҡара һарыҡтарҙы айырып алды ла уландарына бирҙе. ³⁶ Улар Яҡуптан өс көнлөк юл алыҫлығына ситкә китте.

Яҡуп иһә Лавандың ҡалған ваҡ малын көттө. ³⁷ Ул тирәк, миндаль, саған ағастарының ботаҡтарын һындырып алды ла буй-буй итеп уларҙың ҡайрыларын һыҙырҙы. ³⁸Ҡабығы һыҙырылған ботаҡтарҙы ул мал һуғара торған ялғаштарға һалды — һыу эсергә килгәндә кәзәләр ошо ботаҡтарға ҡараһын өсөн эшләне быны. Сөнки кәзәләр тап ошо ваҡытта ҡаса.

³⁹ Кәзәләр ҡасҡан саҡта ошо аҡлы-ҡаралы ботаҡтарға ҡарайҙар ҙа уларҙың бәрәстәре ала һәм сыбар булып тыуа ине. ⁴⁰ Ә Яҡуп һарыҡтарҙы айыра ла Лаван көтөүендәге сыбар һәм ҡара малдарға ҡаратып ҡуйыр булды.

Хәҙер Яҡуптың үҙ көтөүҙәре барлыҡҡа килде, уларҙы Лавандың көтөүҙәренән айырым тотто. ⁴¹ Һау-сәләмәт малдар ҡасҡан саҡта Яҡуп, буйлы ботаҡтарҙы һыу ялғаштарына һалып, уларҙың күҙ алдына ҡуя ине. ⁴² Ә инде хәлһеҙ малдар ҡасҡанда ботаҡтарҙы һалманы. Шулай итеп, насар мал — Лаванға, ә яҡшы мал Яҡупҡа булды. ⁴³Яҡуп ифрат ныҡ байып китте, кәзә-һарыҡ көтөүҙәре, хеҙмәтселәре, дөйә-ишәк тәре күбәйҙе.

О 1 ¹Яҡуп Лаван улдарының үҙе хаҡында:

Э -I. — Яҡуп атайыбыҙҙың бөтә булған нәмәһен алып бөттө, бар байлығын атайыбыҙ мөлкәтенән йыйҙы! — тип һөйләгәнен ише теп ҡалды.

² Яҡуп үҙе лә Лавандың уға элеккесә ҡарамауын һиҙә ине.

³ Раббы Яҡупҡа:

— Атаң йәшәгән ергә, туғандарың янына ҡайт, — тине. — Мин һине ташламам.

⁴ Яҡуп, көтөүебеҙ йөрөгән яланға килһендәр тип, Рәхилә менән Лиә артынан кеше ебәрҙе ⁵ һәм уларға былай тине:

— Күреп торам: атайығыҙҙың миңә мөнәсәбәте элекке кеүек түгел. Әммә атайымдың Аллаһы мине ташламаҫ. ⁶ Үҙегеҙ ҙә беләһегеҙ: атайығыҙға арымай-талмай хеҙмәт иттем, ⁷ә ул, мине алдап, билдәләгән хаҡты гел үҙгәртеп торҙо. Тик Алла уға миңә ҡарата был яуызлыҡты эшләргә юл ҡуйманы. ⁸ Әгәр атайығыҙ миңә: «Һиңә аҡ төрткөлө малдар менән түләйем», — тиһә, бөтә мал аҡ төрткөлө булып тыуҙы. «Һиңә сыбар мал менән түләйем», — тиһә, барлыҡ бәрәстәр сыбар булып тыуҙы. ⁹ Шулай итеп, Алла атайығыҙҙың көтөүҙәрен миңә бирҙе.

¹⁰ Бер ваҡыт мал ҡасҡан ваҡытта кәзәләрҙе ҡасырған тәкәләр гел сыбар, аҡ төрткөлө йәки ала төҫтә, имеш, тип төш күргәйнем.

¹¹ Алланың мәлиге миңә төшөмдә: «Яҡуп», — тип өндәште. «Эйе», — тинем мин.¹² Ул миңә былай тине: «Ҡара кәзәләрҙе ҡасырған бөтә тәкәләр — йә сыбар, йә төртөклө, йә ала. Ла-вандың һиңә ни ҡылғанын Мин күреп торам. ¹³ Мин — Бейт-Илдәге Алла бит, ташҡа зәйтүн майы ҡойоп, һин унда Миңә нәҙер әйткәйнең. Хәҙер инде тор ҙа был ерҙән кит, тыуған тупрағыңа ҡайт».

¹⁴ Рәхилә менән Лиә Яҡупҡа былай тип яуап бирҙе:

— Атайыбыҙҙың мөлкәт-мираҫында беҙҙең өлөш бармы ни?

¹⁵ Беҙҙе ул сит кешеләргә һанай; сөнки беҙҙе һатты, ә беҙҙең өсөн алған көмөштө ашап бөттө. ¹⁶ Шулай булғас, Алла атайыбыҙҙан тартып алған бөтә байлыҡ беҙҙеке һәм балаларыбыҙҙыҡы. Әйҙә, Алла һиңә ни бойорһа, шуны эшлә.

¹⁷ Яҡуп бала-сағалары менән ҡатындарын дөйәләргә атландырҙы, ¹⁸йыйған бөтә байлығын, Паддан-Арамда үрсеткән малдарын алды ла Ҡынаанға, үҙ атаһы Исхаҡ янына, ҡайтыу яғына ыңғайланы. ¹⁹ Лаван был ваҡытта һарыҡтарҙың йөнөн ҡырҡырға киткән була, ә Рәхилә атаһының йортондағы илаһ һындарын үҙе менән ала. ²⁰ Шулай итеп, Яҡуп арами Лаванды алданы, ²¹ бөтә байлығын алып, уға бер ни ҙә әйтмәйенсә ҡайтып китте. Йылғаны аша сығып, Яҡуп Гилеад тауҙарына табан йүнәлде.

²² Өсөнсө көндә Лаванға Яҡуптың ҡайтып киткәнен әйттеләр.

²³ Лаван туған-тыумасаһын йыйҙы ла Яҡуп артынан ҡыуа китте. Ете көндән һуң ул уны Гилеад тауҙарында ҡыуып етте. ²⁴ Шул төндә Алла, арами Лавандың төшөнә кереп, уға былай тине:

— Ҡара уны, Яҡупҡа яҡшынан да, ямандан да бер һүҙ ҙә әйтәһе булма!

²⁵ Лаван Яҡуптың янында ғына ине инде: Яҡуп, Гилеад тауында туҡталып, сатырҙарын ҡороп ебәргәйне. Лаван да туғандары менән Гилеад тауына килеп етте. ²⁶ Лаван Яҡупҡа былай тине:

— Ни эшләнең һин? Ниңә һин мине алдап, ҡыҙҙарымды ҡорал аҫтындағы әсирҙәй итеп алып киттең? ²⁷ Нишләп миңә бер ни ҙә әйтмәйенсә ҡасып сығып киттең? Мин бит һине йырлап-бейеп, дөңгөр ҡағып, көснә сиртеп оҙатыр инем. ²⁸ Ә һин миңә хатта ҡыҙҙарым, ейәндәрем менән хушлашып, уларҙы үбеп ҡалырға ла форсат бирмәнең! Хилаф эш ҡылдың һин!

²⁹ Бының ҡонон ҡайтарырға ла ҡулымдан килә минең, әммә бөгөн төндә атайың Аллаһы: «Ҡара уны, Яҡупҡа яҡшы һүҙ ҙә, яман һүҙ ҙә әйтәһе булма!» — тине.

³⁰ — Ярар, — тип дауам итте Лаван, — һин минең яндан тыуған ереңде тәҡәтһеҙ һағынған өсөн дә киткәнһең, ти. Ә ниңә минең илаһтарымдың һындарын урланың?

³¹ Яҡуп Лаванға былай тип яуап бирҙе:

— Мин ҡыҙҙарыңды тартып алырһың тип ҡурҡтым. ³² Әммә илаһтарың берәйһендә табылһа, ул бәндә тере ҡалмаясаҡ. Туған-ырыуыбыҙҙың күҙ алдында бөтә нәмәмде лә тик шер ҙә үҙеңдеке булған әйберҙе ал.

Яҡуп илаһ һындарын Рәхилә урлағанын белмәй ине. ³³ Лаван Яҡуптың да, Лиәнең дә, ике хеҙмәтсе ҡатындың да сатырҙарын ҡарап сыҡты, әммә бер ни ҙә тапманы. Лиәнең сатырынан сыҡҡас, ул Рәхиләнең сатырына инде.³⁴Ул арала Рәхилә йорт илаһтарын алып, дөйә эйәре аҫтына тыҡты ла үҙе өҫтөнә менеп ултырҙы. Атаһы бөтә сатырҙы эҙләп сыҡты, ләкин бер ни ҙә тап ма ны. ³⁵ Ә Рәхилә уға:

— Асыуланма, атай, мин, ҡатын-ҡыҙ ауырыуы менән ауыры-ғанлыҡтан, тора алмайым, — тине.

Лаван бөтә нәмәне аҡтарып сыҡты, әммә бер ни ҙә тапманы.

³⁶ Инде Яҡуптың асыуы килде лә Лаванды ғәйепләй башланы.

— Шул саҡлы артымдан ҡыуырлыҡ ни ғәйебем, ни гонаһым бар минең? ³⁷Бөтә әйберемде аҡтарып ҡарап сыҡтың — нимәңде таптың миндә? Күрһәт, әйҙә, үҙеңдең дә, минең дә туғандарым алдында — хөкөм итһендәр беҙҙе.

³⁸ Һиңә егерме йыл эшләнем, мин барҙа бер кәзәң дә, бер һарығың да бәрәс һалманы. Көтөүеңдәге бер һарыҡты ла һуйып ашаманым. ³⁹Малыңды йыртҡыс тамаҡлаған саҡтарҙа ла уны һиңә килтереп торманым, зыянды үҙем ҡапланым. Көндөҙ юғаламы әйберең, төндәме — һин минән талап иттең. ⁴⁰ Көндөҙ эҫенән, төндә һыуыҡтан йонсоном, күҙ ҙә йомманым. ⁴¹ Һиндәге егерме йылым шулай үтте минең. Ун дүрт йыл ҡыҙҙарың өсөн, алты йыл мал алыу өсөн эшләнем һиңә, ә һин билдәләгән түләү хаҡын гел үҙгәртеп торҙоң. ⁴² Әгәр ҙә мәгәр ата-бабам Аллаһы — Ибраһим Аллаһы һәм ҡурҡып, тетрәнеп торорға мәжбүр иткән Исхаҡ Аллаһы минең менән булмаһа, һин мине буш ҡул ебәрә инең. Ләкин Алла минең хәлемде, түккән хеҙмәтемде күрҙе: бөгөн төндә Ул мине Үҙе яҡлаған.

⁴³ Лаван Яҡупҡа былай тип яуап бирҙе:

— Был — минең ҡыҙҙарым, минең ейәндәрем, минең малым. Бында һинең күҙ алдыңдағы бөтә нәмә — минеке. Ҡыҙҙарымды, ейәндәремде ҡыйырһыта буламмы ни? ⁴⁴Әйҙә, үҙ-ара килешеү төҙөйөк, был беҙҙең шаһитыбыҙ булһын.

⁴⁵ Яҡуп бер ҙур ташты алды ла уны изге иҫтәлек итеп баҫтырып ҡуйҙы, ⁴⁶ шунан яҡындарына:

— Таш йыйығыҙ, — тине.

Улар таштан тотош тау өйөп, шуның янында табын ҡорҙо. ⁴⁷Лаван был ҡалҡыулыҡты — Игар-Саһадута тип, ә Яҡуп Гилеад тип атаны. ⁴⁸ Әйтте Лаван:

— Был ҡалҡыулыҡ килешеүебеҙҙең шаһиты булыр, — тине.

Шуға күрә был урынды Гилеад тип атайҙар. ⁴⁹ Уны тағы Миспа

тип тә йөрөтәләр, сөнки Лаван былай тип тә өҫтәй:

— Бер-беребеҙҙән айырылышҡас, икебеҙҙе лә Раббы күҙәтеп торһон.⁵⁰ Әгәр ҙә мәгәр ҡыҙҙарымды ҡыйырһытһаң йәки улар өҫтөнә йәш ҡатын алһаң, хәтереңдә тот: кеше түгел, ә Алла шаһит беҙгә.

⁵¹ — Ҡара уны, — тине Лаван тағы Яҡупҡа, — таштан өйөлгән был ҡалҡыулыҡ һәм арабыҙға мин ҡуйған был изге таш —

⁵² беҙҙең шаһиттарыбыҙ. Ҡалҡыулыҡ аша һинең яғыңа яман уй менән мин дә сығыр булмам, ҡалҡыулыҡ менән изге таштың бирьяғына һин дә яман уй менән сығаһы булма. ⁵³ Ибраһим Аллаһы һәм Нахор Аллаһы беҙҙе хөкөм итеүсе булһын.

Яҡуп атаһы Исхаҡ Ҡөҙрәте менән ант итте. ⁵⁴ Шунан Яҡуп тауҙа ҡорбан килтереп, туғандарын мәжлескә саҡырҙы. Ашап-эскәндән һуң, улар шул тауҙа йоҡларға ҡалды.

Яҡуп менән Ғаяздың татыулашҡаны

ОП ¹ Иртәгәһен Лаван, ейәндәре менән ҡыҙҙарын үбеп, фатихаһын бирҙе лә өйөнә ҡайтып китте. ² Яҡуп та үҙ юлы менән китте, һәм уны Алланың мәликтәре ҡаршы алды.

³ Яҡуп, уларҙы күргәс:

— Алла тупламылыр был, — тине лә был урынды Маханайим, йәғни «ике туплам» тип атаны.

⁴ Яҡуп, Идум илендәге Сеир еренә ағаһы Ғаязға сапҡын ебәреп, ⁵ уға шуны еткерергә ҡушты:

— Хакимым Ғаязға шул мәғлүм булһын. Ҡолоң Яҡуп оҙаҡ ҡына ситтә, Лаванда, йәшәне. ⁶Хәҙер минең үгеҙҙәрем, ишәктәрем, һарыҡтарым, хеҙмәтселәрем бар. Мин һиңә, хакимыма, ошо хәбәрҙе ебәреп, мәрхәмәтеңә өмөт итәм.

⁷ Әйләнеп килгән сап ҡын сы лар Яҡуп ҡа:

— Ағайың Ғаяз янында булдыҡ. Ул дүрт йөҙ кеше менән һиңә ҡаршы килә, — тине.

⁸ Яҡуптың ҡото осто. Ул кешеләрен, мал-тыуарын, дөйәләрен ике тупламға бүлде. ⁹ «Әгәр Ғаяз бер тупламға һөжүм итһә, — тип уйланы Яҡуп, — икенсеһе ҡасып ҡотола алыр». ¹⁰Шунан былай тип ялбарҙы:

— Йә, ата-бабам Ибраһим Аллаһы, атайым Исхаҡ Аллаһы! Раббым, Һин миңә йортома, туғандарым янына ҡайтырға бойорҙоң, һаҡлармын һине, тинең! ¹¹ Мин ҡолоңа биргән рәх-мәт-мәрхәмәттәреңә лайыҡ түгелмендер, күрәһең. Иордан аръяғына ҡулымдағы бер таяғым менән генә сығып киткәйнем, хәҙер минең байлығым ике туплам. ¹² Ағайым Ғаяздан һаҡлай күр мине. Мин ҡурҡам: килер ҙә беҙҙең барыбыҙҙы ла, ҡатын-ҡыҙҙар менән балаларҙы ла үлтерер! ¹³ Эй Раббым, Мин һине һаҡлармын, нәҫел-ырыуың диңгеҙҙәге ҡом күпме булһа, шул саҡлы күп булыр, тип вәғәҙә иткәйнең бит!

¹⁴ Яҡуп ул төндө шунда үткәрҙе лә иртәгәһен Ғаязға бүләккә көтөүҙәренән мал: ¹⁵ ике йөҙ кәзә, егерме тәкә, ике йөҙ һарыҡ, егерме һарыҡ тәкәһе, ¹⁶ буталары менән утыҙ һауын дөйә, ҡырҡ һыйыр, ун үгеҙ, егерме инә ишәк, ун ата ишәк һайлап алды.

¹⁷ Уларҙы хеҙмәтселәренә тапшырҙы, һәр көтөүгә айырым ҡыуғынсы ҡуйҙы ла былай тине:

— Алға китегеҙ, һәр берегеҙ айырым-айырым барығыҙ.

¹⁸ — Ағайым Ғаязды осратҡас, — тине Яҡуп ҡыуғынсыларҙың тәүгеһенә, — ул һинән: «Һин кемдең хеҙмәтсеһе? Ҡайҙа бараһың? Кемдең малын ҡыуаһың?» — тип һорар. ¹⁹ Әйт: «Был — ҡолоң Яҡуптың малы, ул уны хужам Ғаязға ебәрҙе. Ә Яҡуп үҙе арттан килә».

²⁰ Икенсе ҡыуғынсыға ла, өсөнсөһөнә лә, ҡалғандарына ла Ғаяз менән осрашҡанда бер үк һүҙҙе әйтергә — ²¹мотлаҡ рәүештә: «Ҡолоң Яҡуп арттан килә», — тип өҫтәргә ҡушты Яҡуп. Шул рәүешле алдан бүләктәр ебәреп, Яҡуп Ғаяздың күңелен йомшартырға булды. Ә һуңынан уның күҙенә үҙем күренермен, тип уйланы Яҡуп, бәлки, шунан ул мине яҡшы ҡабул итер.

²² Бүләктәрен алдан ебәреп, Яҡуп шул урында ҡунырға ҡалды.

²³ Әммә, төндә тороп, бөтә ҡатындарын һәм ун бер улын уятты ла Яббок йылғаһын кисеп сыҡты. ²⁴ Уларҙың барыһын да ҡаршы ярға сығарҙы, булған бөтә нәмәһен күсерҙе лә ²⁵ бер үҙе ҡалды.

Бына бер ваҡыт Кемдер Берәү уның менән алыша башланы — таң атҡансы көрәште ул. ²⁶ Яҡупты еңә алмаҫын күреп, Ул уның янбашына быуынын сығарғансы һуҡты ла былай тине:

²⁷ — Ебәр мине. Таң атты инде.

— Миңә фатихаңды бирмәйенсә ебәрмәйем, — тине Яҡуп.

²⁸ — Исемең кем? — тип һораны Теге.

— Яҡуп, — тине.

²⁹ Шунда Теге әйтте:

— Ошо көндән башлап һинең исемең Яҡуп түгел, ә Исраил булыр, һин Алла менән дә, әҙәм балалары менән дә көрәштең һәм еңдең.

³⁰ — Үҙеңдең исемеңде әйтһәңсе! — тип үтенде Яҡуп.

Теге яуап бирҙе:

— Минең исемемде һорама.

32:29 Исраил исеме «Алла көрәшә» тигәнгә ауаздаш.

Ошонда Ул Яҡупҡа фатиха бирҙе.

³¹ Был хәл булған урынды Яҡуп Пенуел тип атаны, был: «Ошонда мин күҙмә-күҙ Алланы күреп, тере ҡалдым», — тигәнде аңлата. ³² Ҡояш сыҡҡан саҡта Яҡуп Пенуелдан китте. Ул аҡһай ине.

³³ Шуға күрә Исраилдың нәҫел-нәсәбе ошо көнгә тиклем итте һөйәк менән тоташтырған кимерсәкте ашамай — Яҡуп менән Алышыусы уның янбашындағы тап ошо еренә һуҡҡан бит. ОО ¹Ҡарағайны, Яҡуп күреп ҡалды: ҡаршыһына ағаһы

Э Э Ғаяз һәм уның менән тағы дүрт йөҙләп кеше килә. Яҡуп Лиәнән, Рәхиләнән һәм ике хеҙмәтсе ҡатынынан тыуған балаларына әсәләре менән бергә торорға ҡушты. ²Уларҙы шулай теҙеп ҡуйҙы: алда — балалары менән Зилпа һәм Билһа, улар артында — Лиә балалары менән, уларҙан һуң — Рәхилә менән Йософ. ³ Яҡуп үҙе алдан китте һәм ағаһы янына барып еткәнсе уның алдында ете тапҡыр ергә ятты. ⁴ Ғаяз иһә йүгереп уның ҡаршы һы на килде, ҡосаҡ ла ны, күкрәгенә ҡыҫты, үпте, шунан икеһе лә илап ебәрҙеләр. ⁵ Ҡатындар менән балаларға ҡарап, Ғаяз:

— Кемдәрең был һинең? — тип һораны.

— Былар — миңә, һинең ҡолоңа, Алла биргән балалар, — тип яуап бирҙе Яҡуп.

⁶ Йәриәләре, балалары менән килеп, Ғаязға баш эйҙе. ⁷Унан һуң — балалары менән Лиә, уның артынан Рәхилә менән Йософ килеп баш эйҙе.

⁸ — Ә миңә юлда осраған ниндәй көтөү-көтөү мал ине ул? — тип һо ра ны Ғаяз.

— Был һинең мәрхәмәтеңә лайыҡ булыу өсөн, — тине Яҡуп.

⁹ Әйтте Ғаяз:

— Минең бөтә нәмәм дә етә, ҡустым. Үҙ байлығың үҙеңә ҡал һын.

¹⁰ — Юҡ, — тип яуап бирҙе Яҡуп, — ал бүләктәремде! Һине күреү минең өсөн Алланың үҙен күреү менән бер. ¹¹ Бүләгемде ҡабул ҡыл. Алла һәммәһен дә йомарт бирҙе миңә, бөтә нәмәм дә бар.

Яҡуп Ғаяздың бүләктәрҙе алыуын үтенде, тегеһе күнде.

¹² — Әйҙә, ҡуҙғалайыҡ, — тине Ғаяз Яҡупҡа. — Мин һинең менән бергә барам.

¹³ Әммә Яҡуп былай тине:

— Үҙең беләһең, әфәндем, бала-саға тиҙ арый, кәзә-һарыҡтарҙы, һауын һыйырҙарҙы ашыҡ ты рып ҡыу һаң, бер көн эсендә хәлдән тайырҙар. ¹⁴ Әйҙә, әфәндем, һин алдан кит, ә мин ҡолоң арттан — бала-саға, мал-тыуар менән әкрен генә барырмын. Сеирға, һинең яныңа, әфәндем, шулай барып етермен әле.

¹⁵ — Кешеләремдең бер нисәһен һинең менән ҡалдырайым, — тип тәҡдим итте Ғаяз.

— Ниңә кәрәк? Һинең мине яҡшы ҡабул итеүең еткән. — Шулай яуап ланы Яҡуп.

¹⁶ Шул уҡ көндө Ғаяз Сеирға ҡайтып китте, ¹⁷ә Яҡуп Суккот-ҡа табан йүнәлде. Шунда ул үҙенә йорт, ә малдарына лапаҫ эшләне. Шуға күрә был урын Суккот тип атала.

¹⁸ Паддан-Арамдан ҡайтҡас, Яҡуп Ҡынаандың Шехем ҡалаһына иҫән-һау килеп етте һәм унан алыҫ түгел ерҙә туҡталды.

¹⁹ Биләгән был ерен Яҡуп Хамор улдарынан, Шехемдың атаһынан, йөҙ тингә һатып алды.

²⁰ Ошо урында ул ҡорбан усағы эшләп, уны Ил — Исраил Алла һы тип атаны.