51Бына Әҙәмдең һәм уның нәҫел-нәсәбенең шәжәрәһе: Алла ке ше не ярат ты, бар ҡылды, рәүешенә Үҙенең оҡшатты.

2Яратты Ул ир менән ҡатынды, уларға фатиха ҡылды.

Ярат ҡан сағында уларҙы исемдәрен кеше тип атаны.

3Әҙәмгә йөҙ ҙә утыҙ йәш тулғанда, уның улы тыуҙы — тап үҙенә оҡшағайны һәм үҙе рәүешле ине. Әҙәм уға Шет тип исем бирҙе.4Шет тыуғандан һуң, Әҙәм һигеҙ йөҙ йыл йәшәне; уның башҡа улдары һәм ҡыҙҙары ла тыуҙы.5Туғыҙ йөҙ утыҙ йыл йәшәп, Әҙәм вафат булды.

6Шетҡа йөҙ ҙә биш йәш тулғанда, уның улы Энош тыуҙы.

7Энош тыуғандан һуң, Шет һигеҙ йөҙ ете йыл йәшәне; тағы ла улдары һәм ҡыҙҙары тыуҙы.8Туғыҙ йөҙ ун ике йыл йәшәп, Шет вафат булды.

9Эношҡа туҡһан йәш булғанда, улы Кенан тыуҙы.10Кенан тыуғандан һуң, Энош һигеҙ йөҙ ун биш йыл йәшәне; уның тағы улдары һәм ҡыҙҙары тыуҙы.11Туғыҙ йөҙ биш йыл йәшәгәндән һуң, Энош вафат булды.

12Кенанға етмеш йәш булғанда, улы Маһалалел тыуҙы.

13Маһалалел тыуғандан һуң, Кенан һигеҙ йөҙ ҡырҡ йыл йәшәне; уның башҡа улдары һәм ҡыҙҙары ла булды.14Кенан туғыҙ йөҙ ун йәшендә вафат булды.

15Маһалалелға алтмыш биш йәш булғанда, улы Яред тыуҙы.

16Яред тыуғандан һуң, Маһалалел һигеҙ йөҙ утыҙ йыл йәшәне; уның тағы ла улдары һәм ҡыҙҙары бар ине.17Маһалалел һигеҙ йөҙ туҡһан биш йыл йәшәне.

18Яредҡа йөҙ ҙә алтмыш ике йәш булғанда, уның улы Ханох тыуҙы.19Ханох тыуғандан һуң, Яред һигеҙ йөҙ йыл йәшәне; уның тағы ла улдары һәм ҡыҙҙары бар ине.20Туғыҙ йөҙ алтмыш ике йыл йәшәп, Яред вафат булды.

21Ханохҡа алтмыш биш йәш булғанда, улы Мофассал тыуҙы.22Мофассал тыуғандан һуң, Ханох өс йөҙ йыл йәшәне, ғүмере буйына ул Алланан айырылманы. Уның тағы ла улдары һәм ҡыҙҙары булды.23Өс йөҙ ҙә алтмыш биш йәш йәшәне Ханох,

24ғүмере буйына ул Алла хозурында булды, шунан юҡ булды Ханох: Алла уны Үҙенә алды.

25Мофассалға йөҙ ҙә һикһән ете йәш булғанда, уның улы Ламех тыуҙы.26Ламех тыуғандан һуң, Мофассал ете йөҙ һикһән ике йыл йәшәне; уның башҡа улдары һәм ҡыҙҙары ла бар ине.

27Мофассал туғыҙ йөҙ алтмыш туғыҙ йыл ғүмер итте.

28Ламехҡа йөҙ ҙә һикһән ике йәш булғанда, уның улы тыуҙы.

29Ламех уға Нух тип исем бирҙе һәм: «Ул эшебеҙҙә, Раббы ҡәһәрләгән тупраҡтағы хеҙмәттәребеҙҙә беҙгә йыуаныс килте рер», — тине.

30Нух тыуғандан һуң, Ламех биш йөҙ туҡһан биш йыл йәшәне; уның тағы ла улдары һәм ҡыҙҙары бар ине.31Ете йөҙ етмеш ете йыл йәшәп, Ламех вафат булды.

32Нух биш йөҙ йыл йәшәгәндән һуң, уның Шем, Хам һәм Яфет исемле улдары тыуҙы.

Яза һәм вәғәҙә

61-2Ер йөҙөндә кешеләр күбәйгәндән-күбәйҙе. Кешеләрҙән тыуған ҡыҙҙарҙың матурлығын күреп, күктәге тылсымлы заттар уларҙы үҙҙәренә ҡатын итеп алды.

3Әйтте Раббы:

— Мин кешегә йәнде мәңгелеккә бирмәйем, уның булмышы ни бары тән генә. Кешенең ғүмер оҙонлоғо йөҙ ҙә егерме йыл бул һын.

4Тылсымлы заттар кеше ҡыҙҙарына өйләнеп, ҡыҙҙар уларҙан бала тапҡан замандарҙа һәм унан һуңыраҡ та ерҙә бәһлеүәндәр булған. Баһадир булған улар, исемдәрен данға күмгәндәр.

5Күрә Раббы: ер йөҙөндә кешеләр бик ныҡ аҙған — уларҙың бөтә уй-ниәте һәр саҡ яуызлыҡта.6Раббы ерҙә кешене яраты-уына үкенде һәм йөрәге әрнене.

7— Үҙем бар ҡылған кешеләрҙе, шулай уҡ мал-тыуар, кейек-хайуандар һәм бөтә ҡош-ҡортто ер йөҙөнән юҡ итәм, сөнки уларҙы яратҡаныма үкенәм, — тине.

8Әммә Нух Раббы мәрхәмәтендә ине.

9Бына Нух тураһында хикәйәт: замандаштары араһында тик Нух ҡына тәҡүәле, тәүфиҡлы ине; Алла юлында йөрөнө.

10Нухтың Шем, Хам, Яфет исемле өс улы бар ине.

11Күрҙе Алла: ер боҙолған — ул яуызлыҡ менән тулған.

12Күрҙе Алла: ер боҙолған — кешеләр йөрөй ялған юлдан.

13Алла Нухҡа былай тине:

— Ерҙә йәшәгән бөтә йән эйәһен ҡырам, сөнки ер улар арҡаһында яуызлыҡ менән тулды. Мин уларҙы ер менән бергә юҡ итәм.14Һин үҙеңә ҡаты ағастан көплө кәмә яһа, уны бүлмәләргә бүл, эсен-тышын ыҫмалалап сыҡ.15Уның оҙонлоғо — 150 метр, киңлеге — 25 метр, ә бейеклеге 15 метр булһын.16Кәмәнең түбәһенә ярты метр сығып торорлоҡ итеп ҡыйыҡ яһа, ҡабырға яҡтан ишек уй. Кәмәлә беренсе, икенсе, өсөнсө ҡаттар булһын.

17Мин туфан һыуҙары ҡалҡытып, эсендә йәне булған бөтә нәмәне юҡ итәм, ерҙә булған бөтә нәмә ҡырылып бөтәсәк.18Әммә һинең менән Минең шундай килешеү булыр: һин улдарың, ҡатының, килендәрең менән көплө кәмәгә ин.19Кәмәгә шулай уҡ үҙең менән бөтә төр йән эйәһенән аталы-инәле икешәр йәнлек ал, улар һинең менән бергә тере ҡалырға тейеш.20Һәр төрлө ҡош-ҡорттан, мал-тыуарҙан һәм ер йөҙөндәге бөтә төр йәнлектән аталы-инәле икешәр йән эйәһе, һинең менән кәмәгә инеп, тере ҡалһын.21Үҙең менән төрлө ризыҡ ал — үҙеңә лә, йәнлектәргә лә етерлек булһын.

22Нух бөтәһен дә Алла бойорғанса эшләне.

71Раббы Нухҡа былай тине:

— Бөтә ғаиләңде алып кәмәгә ин, көллө ғәләм араһында Минең алда тик һин генә тәҡүәлеһең.2Хәләл хайуандарҙың һәр төрөнән аталы-инәле етешәр, хәрәм хайуандарҙан аталы-инәле икешәр тоҡом,3шулай уҡ хәләл ҡоштарҙан аталы-инәле етешәр, ә хәрәм ҡоштарҙан аталы-инәле икешәр ҡош ал, ер йөҙөндә уларҙың то ҡо мо һаҡ ла нып ҡал һын.4Ете көндән һуң Мин ергә ҡырҡ көн, ҡырҡ төн буйына ямғыр яуҙырырмын. Үҙем бар ҡылған һәммә нәмә ер йөҙөнән юҡ булыр.

5Нух бөтәһен дә Раббы бойорғанса эшләне.

6Ер йөҙөнә туфан ҡалҡҡан саҡта, Нухҡа алты йөҙ йәш ине.7Нух туфан һыуынан улдары, ҡатыны, килендәре менән кәмәгә инеп йәшеренде.8Ә һәр төрлө хәләл һәм хәрәм хайуандарҙан, ҡош-ҡорттан һәм һөйрәлеүселәрҙән9уның кәмәһенә аталы-инәле ҡушарлап-ҡушарлап инеп ҡалдылар — Алла нисек бойорһа, шулай булды.

10Ете көн үтте, һәм ергә туфан ҡалҡты.11Нухҡа алты йөҙөнсө йәш барғанда, йылдың икенсе айының ун етенсе көнөндә йырылдылыр сикһеҙ даръя һыуы, асылдылыр күктең ҡабағы —

12ҡырҡ көн ҡойолдо ергә туфан һыуы, ҡырҡ көн яуҙы туфан ямғыры.

13Нух улдары Шем, Хам, Яфет, ҡатыны, килендәре менән тап ошо көндө кәмәгә инде.14Улар менән бергә һәр төрлө хайуандар, мал-тыуар, һөйрәлеүселәр, барлыҡ ҡоштар береһе артынан береһе ҡушарлап килеп инде.15Уның кәмәһенә тере йән эйәләренең бөтә тоҡомдары ҡушарлап16ата лы-инә-ле инде — Алла бойорғанса булды. Нух кергәс, Раббы көплө кәмәнең ишеген ябып ҡуйҙы.

17Ҡырҡ көн дауам итте туфан.18Һыу артҡандан-арта барҙы, ерҙе тотош ҡаплап алды, һәм кәмә һыу өҫтөндә йөҙөп йөрөй баш ла ны.19Һыу кү тәрел гән дән-кү тәрел де, ер өҫтөндәге бөтә бейек тауҙарҙы баҫып китте.20Тауҙарҙың өҫтөнән һыу ете метрға күтәрелде, улар һыу аҫтында ҡалды.21Ул ваҡытта ер йөҙөндә йәшәгән бөтә нәмә: ҡош-ҡорт, мал-тыуар, кейек-хай-уандар, һөйрәлеүселәр, кешеләр һәләк булды;22һулыш алған бөтә йән эйәһе ҡырылды.23Ер йөҙөндә булған бөтә йән эйәһе юҡҡа сыҡты: кеше менән бергә мал-тыуар, һөйрәлеүселәр, күктәге осар ҡоштар — һәммәһе лә үлеп бөттө. Нух менән уның кәмәһендә булғандар ғына иҫән ҡалды.24Туфан йөҙ илле көн дауам итте.

81Бына бер саҡ Алла Нухҡа, уның кәмәһендә булған йорт һәм ҡыр хайуандарына илтифат итте: Алла ергә ел ебәрҙе, шунан һыу күтәрелеү туҡталды.

2Туҡталдылыр туфан ташҡыны, ябылдылыр күктең ҡабағы, баҫылдылыр ҡойма ямғыры.

3Әкренләп һыу ҡайта башланы, йөҙ ҙә илле көн тулыуға һыу кәмеүгә табан китте.4Етенсе айҙың ун етенсе көнөндә кәмә Арарат тауына килеп туҡталды.5Йылдың унынсы айына тиклем һыу яйлап кәмей барҙы, унынсы айҙың беренсе көнөндә тау түбәләре күренде.

6Ҡырҡ көн үткәс, Нух, кәмәлә үҙе уйған тәҙрәне асып,7тышҡа ҡоҙғондо осороп ебәрҙе. Ер өҫтөндәге һыуҙар ҡороғанға тиклем, ҡоҙғон бер китеп, бер килеп осоп йөрөнө.8Ар та бан, ерҙә һыуҙың ҡайтҡан-ҡайтмағанын белеү өсөн, Нух күгәрсенде осороп сығарҙы.9Әммә күгәрсен, ҡуныр урын тапмайынса, кәмәгә кире ҡайтты, сөнки ер һыу аҫтында ине әле. Нух, ҡулын һоноп, күгәрсенде кәмә эсенә индерҙе.10Ете көн үткәс, ул күгәрсенде яңынан сығарҙы.11Күгәрсен уға кис кенә әйләнеп ҡайтты — суҡышында зәйтүн ағасы япрағын килтергәйне.

Нух ер өҫтөнән һыуҙың ҡайтҡанын аңланы.12Ул тағы ете көн көтөп торҙо ла күгәрсенде йәнә сығарҙы. Был юлы күгәрсен әйләнеп ҡайт ма ны.

13Нухҡа алты йөҙ беренсе йәш киткәндә, беренсе айҙың беренсе көнөндә ер өҫтөндәге һыу ҡайтты. Нух кәмәнең ишеген асып ҡарағайны, ерҙең кипшенгәнен күрҙе.14Икенсе айҙың егерме етенсе көнөндә ер кипкәйне.

15Алла Нухҡа былай тине:

16— Ҡатының, улдарың һәм килендәрең менән кәмәнән сыҡ;17үҙең менән алған бөтә хайуандарҙы — ҡош-ҡорт, мал-тыуар, һөйрәлеп йөрөр йәнлектәрҙе сығар, улар ер йөҙөндә таралһын һәм үр се һен, би хи сап артһын.

18Нух улдары, ҡатыны һәм килендәре менән кәмәнән сыҡты.

19Улар артынан хайуандар, һөйрәлеүселәр, ҡош-ҡорт, ер йөҙөндә йәшәгән һәммә йән эйәһе тоҡом-тоҡом булып сыҡты.

20Нух, Раббыға бағышлап, ҡорбан усағы эшләне, бөтә төр хәләл малдан һәм хәләл ҡош-ҡорттан тотош яндырыу ҡорбаны килтерҙе.21Ҡорбандың хуш еҫе оҡшаны Раббыға. Ул Үҙенә Үҙе былай тине: «Башҡаса кешеләр арҡаһында ергә ҡәһәремде һалыр булмам, сөнки кеше күңелендә яуызлыҡ тыумышынан уҡ була; бүтәнсә тереклекте юҡ итмәм.22Ер имен-аман торғанда: сәсеү менән ураҡ, эҫе менән һыуыҡ, йәй менән ҡыш, көн менән төн һәр ваҡыт булыр», — тине.

91Алла, Нухҡа һәм уның уландарына фатиха биреп, былай тине:

— Үрсегеҙ, артығыҙ, ер йөҙөнә таралығыҙ.2Ерҙәге бөтә хайуандар, һауалағы һәммә осар ҡоштар, ерҙәге бар булған йәнлектәр, диңгеҙҙәрҙә йөҙөп йөрөгән балыҡтар һеҙҙең алда ҡурҡып-тетрәнеп торһон: һеҙҙең хөкөмгә бирелә улар.3Элек бирелгән үҫемлектәр менән бергә, Мин һеҙгә бөтә хайуандарҙы аҙыҡ итеп бирәм;4әммә йәне, йәғни ҡаны булған итте ашар булмағыҙ.5Һинең ҡаның ҡойолдо, ғүмерең өҙөлдө икән, ошо ҡанды кем ҡойһа, — йыртҡысмы ул, әллә туғанының ғүмерен өҙгән бәндәме ул — шуны үҙенең ҡаны ҡойолоуына дусар итәсәкмен.

6Әгәр берәү ҡойһа әҙәм ҡанын,

үҙ ҡаны ла кеше ҡулынан түгелһен, сөнки кеше Алла рәүешендә яратылған.

7Һеҙ иһә үрсегеҙ, ишәйегеҙ, ер йөҙөнә таралығыҙ һәм артығыҙ!

8Алла Нухҡа һәм уның уландарына былай тине:

9— Мин һеҙҙең менән, киләсәк быуындарығыҙ менән,10кәмәнән сыҡҡан бөтә тере йән эйәләре: ҡош-ҡорт, мал-тыуар, ҡырағай йәнлектәр — ерҙәге бөтә хайуандар менән килешеү төҙөйөм.

11Һеҙҙең менән Минең шундай килешеү буласаҡ:

киләсәктә те рек лек те һәләк итмәҫ туфан һыуы, баш ҡаса ерҙе ҡоротмаҫ туфан һыуы.

12Әйтте тағы Алла:

— Һеҙҙең менән, бөтә тереклек менән мәңгелеккә Мин төҙөгән килешеү билдәһе бына ошо булыр:13болоттарға йәйәмде — йәйғорҙо — элеп ҡуям, был Минең менән ер йөҙө араһында килешеү билдәһе булыр.14Мин ер йөҙөнә болот ебәргән һайын, болот араһында йәйғор күренер ҙә,15һеҙҙең менән, бөтә тереклек менән төҙөгән килешеүемде иҫләрмен. Бөтә тереклекте һәләк итеүсе туфан һыуы башҡаса ҡалҡмаҫ.

16Болоттар араһында йәйғоромдо күргәс, ерҙә йәшәгән бөтә тере йән эйәләре менән мәңгелек килешеүем иҫкә төшөр.

17Ер йөҙөндә йәшәгән һәммә тере йән менән Мин төҙөгән килешеү билдәһе шул булыр, — тине Алла Нухҡа.

18Нухтың көплө кәмәнән сыҡҡан уландары — Шем, Хам, Яфет ине. Хам — Ҡынаандың атаһы.19Ер йөҙөндәге бөтә халыҡтар Нухтың ошо өс улынан таралған.

20Нух ер эшкәртә башланы; йөҙөм ағасы ултыртты.21Бер саҡ Нух, шарап эсеп иҫереп, сатыры эсендә шәрә килеш ята ине.22Ҡынаандың атаһы Хам, уның яланғас ятҡанын күреп, был хаҡта ағаларына һөйләне.23Шул саҡта Шем менән Яфет, яурындарына сәкмән һалып, ата ла ры ның са ты ры на арттары менән инделәр ҙә өҫтөнә шул сәкмәнде ябып сыҡтылар. Улар, арттарын ҡуйып ингәнлектән, аталарының яланғас тәнен күрмәне.24Нух, айнығып уянғас, кесе улының уға ҡарата ни ҡылғанын белеп,25былай тине:

— Ҡәһәр төшһөн Ҡынаанға! Ағаларының иң һөйкөмһөҙ ҡоло булһын ул!

26Йәнә былай тине:

— Раббы, Шем Аллаһы, фатихалы!

Ҡы на ан иһә ағаларының булыр ҡоло.

27Алла Яфет биләмәләрен киң ҡылһын!

Ул Шемдың сатырҙарында ғүмер һөрһөн!

Ҡынаан иһә ағаһы Шемға ҡол булһын.

28Туфан ҡайтҡандан һуң, Нух өс йөҙ илле йыл йәшәне.29Нух, йәмғеһе туғыҙ йөҙ илле йыл йәшәп, вафат булды.

Нухтан таралған халыҡтар

■11Бына Нухтың улдары Шем, Хам һәм Яфеттың шәжәрәһе.

Туфан һыуы ҡайтҡандан һуң, Шем, Хам һәм Яфеттың балалары тыуҙы.

2Яфеттың улдары: Ғүмәр, Мәжүж, Мадай, Яван, Тувал, Мешех һәм Тирас.

3Ғүмәрҙең улдары: Ашкеназ, Рифат, Тоғарма.

4Явандың улдары: Элиша, Таршиш, Киттим һәм Доданим.

5Улар — диңгеҙ буйҙарында йәшәгән халыҡтарҙың аталары.

Уларҙың һәр ҡайһыһының ырыу-ҡәбиләләре, телдәре айырым.

6Хамдың улдары: Куш, Мисраим, Пут һәм Ҡынаан.

7Куштың улдары: Сева, Хавила, Савта, Рама һәм Савтеха.

Раманың улдары: Шева һәм Дедан.

8Куштың Нәмрүд исемле улы булды, егетлеге менән донъяға танылды.9Алла хозурында ҡеүәтле аусы булды ул. «Раббының Нәмрүд кеүек баһадир һунарсыһы бул» тигән әйтем шунан ҡалған.10Тәүҙә ул Шинар ерҙәрендәге Бабил, Урук, Аккад, Калне ҡалаларында батшалыҡ итте.11Был илдән ул Ассирияға китеп, унда Ниневияға, Реховот-Ирға һәм Калахҡа,12шулай уҡ Ниневия менән Калах араһындағы Ресенға — ул бик ҙур ҡала — нигеҙ һалды.13Мисраим — луд, анам, леһав, нафтух,

14патрус, каслух (унан пелештиҙәр таралды) һәм кафтор халыҡ тары ның атаһы.

15Ҡынаандың улдары: Сидон (был уның баш балаһы) һәм Хет,16шулай уҡ унан иевустар, әмөриҙәр, гиргаштар,17хиуиҙар, аркиҙар, синиҙар,18арвадтар, семариҙар һәм хаматтар таралған.

Һуңынан Ҡынаандың нәҫел-ырыуы бик күп булып таралып китте.19Уларҙың биләмәләре Сидондан алып Герар яғына табан Газаға тиклем, ә Содом, Аморра, Адма һәм Севоим яғынан Лашаға тиклем һуҙыла.20Хамдың нәҫел-нәсәбе, уларҙың телдәре, ерҙәре, ырыу-ҡәбиләләре бына шулай ине.

21Яфеттың ағаһы, Эверҙың нәҫел ебен башлаусы Шемдың да ба ла лары буды.

22Шемдың улдары: Элам, Ашшур, Арпахшад, Луд һәм Арам.

23Арамдың улдары: Ус, Хул, Гетер һәм Маш.

24Арпахшадтың — Шела, Шеланың Эвер исемле улдары булды.

25Эверҙың ике улы тыуҙы: береһенә Пелег, йәғни «бүлеү» тигән исем ҡуштылар, сөнки тап шул ваҡытта ер бүленгәйне, икенсеһен Йоктан тип атанылар.

26Йоктандың улдары: Алмодад, Шелеф, Хасармавет, Ярах,27Һадорам, Узал, Дикла,28Овал, Авимаел, Шева,29Офир, Хавила, Йовав. Былар барыһы ла — Йоктандың улдары.30Уларҙың ерҙәре Мешанан көнсығышҡа табан Сефар тауҙарына хәтлем һу ҙы ла ине.

31Шемдың нәҫел-нәсәбе, уларҙың телдәре, ырыу-ҡәбиләләре бына ошо.

32Нух улдарының ғаиләләре, шәжәрәләре һәм уларҙан таралған халыҡтар бына шулар. Туфан баҫылғандан һуң ер йөҙөндәге бөтә халыҡтар уларҙан таралған.

Бабил манараһы

П1Бөтә донъяла бер тел, бер төрлө һүҙҙәр ине.2Көн-сы ғыш тан күсеп, ха лыҡ тар Шинар ерендә ти геҙ урын тап ты лар ҙа шунда урын лаш ты лар.

3Бер-береһенә:

— Әйҙәгеҙ, балсыҡтан кирбес һуғайыҡ та уны утта яндырайыҡ, — тинеләр.

Шулай итеп, улар таш урынына — кирбес, ә эзбиз иҙмәһе урынына ер аҫтынан сыҡҡан ҡара ыҫмала ҡуллана башланы.

4Шунан былай тинеләр:

— Үҙебеҙгә күккә ашып торған манаралы ҡала төҙөйөк, шулай итһәк, бөтә ер йөҙөнә таралышып бөтһәк тә, даныбыҙ ҡалыр.

5Раббы әҙәм балалары төҙөп ятҡан ҡала менән манараны ҡарарға тип ергә төштө.6Әйтте Раббы:

— Бер үк халыҡ, бөтәһенең дә телдәре бер төрлө. Бына нимә эшләй башлағандар былар; ниәттәрен ғәмәлгә ашырмайынса туҡтамаҫтар!7Ергә төшәйек тә телдәрен бутап бөтәйек әле, береһенең әйткәнен икенсеһе аңламаһын әйҙә!

8Раббы уларҙы бөтә ер йөҙөнә таратты — бына шулай улар ҡаланы төҙөүҙән туҡтаны.9Шуға күрә был ҡала Бабил тип атала — Раббы унда ерҙәге барса кешеләрҙең телдәрен бутаны һәм ошо урындан уларҙы бөтә ер йөҙөнә сәсте.