Источники
Творения Евагрия.
Творения аввы Евагрия. Аскетические и богословские трактаты. Пер., вступ. Статья и комм. А. И. Сидорова. М.: Мартис, 1994.
Творения преподобного отца нашего Нила Синайского. М.; Изд-во Подворья Свято-Троицкой Сергиевой лавры, 2000.
У истоков культуры святости: Памятники древнецерковной аскетической и монашеской письменности. Вступ. ст., пер., коммент. А. И. Сидорова. М., Паломник, 2002.
Antirrhetikus (Антиррезис, «Опровергатель»). Ed. W. Frfnkenberg // Euagris Pontikus. Berlin: Weidmann, 1912. S. 472 – 545. (Abhandlungen der Königkichen Gesellschaft der Weisenschaften zu Göttingen und Philologisch-Historische Klasse. Bd. 13. Nr. 2).
Centurien Suppl. (Псевдодополнения к Сотнице назиданий). Ed. W. Frankenberg, lok. cit. S. 422 – 471.
Epistulae (Послания). Ed. W. Frankenberg, lok. cit. S. 564 – 610; Evagrios Pontikos. Briefe aus der Wüste / G. Bunge. Trir: Paulinus-Verlag, 1986. S. 282 – 283. (Sophia; 24); Fragments grecs inédits d’Évagre le Pontique / Ed. C. Guillaumont // Texte und Untersuchungen zur Geschichte der altchristichen Literatur. V. 133. Berlin: Akademie-Verlag, 1987. S. 209 – 221.
Epistula 63 (Epistula fidei, Послание о вере). Ed. W. Frankenberg, lok. cit. S. 620 – 635; ed. J.Gribomondd // M. Forlin Patrucco. Basilio di Cesarea. Le Letre. V. I. Turin, 1983, P. 84 – 113; ed. Y. Courtonne // Saint Basile. Letres, V. I. Paris, 1957. P. 22 – 37; ed. G. Bunge. Briefe… S. 284 – 302.
Epistula 64 (Epistula ad Melanium, Послание к Мелании. Ч. 1. Сирийский текст с обратным пер. на греч.: ed. W. Frankenberg, lok. cit. S. 610 – 619.Ч. 2. Сирийский текст с паралл. франц. пер.: G. Vitestam. Sekonde paetie du traité qui passe sous le nom “La grande letter d’Evagre le Pontique à Mélanie l’Ancienne” // Scripta minora regiae societatis humaniorum literarum Lundensis 1963 – 1964. Vol. 3. Lund: Glerrup, 1964; нем. пер. G. Bungë Briefe… S. 303 – 328.
Ad Eulogium (Traktatus ad Eulogium monachum, К Евлогию, монаху). PG79, 1093D – 1140A; переизд. с добавл.: J. Muyldermans. Evagriana de la Vaticane // Le Muséon. 1941. V. 54. P. 6 – 15.
Gnostikos (Умозритель, или К тому, кто удостоился ведения). Le Gnostique ou A celui qui est devenu digne de la science / Ed. A.Cl. Guillaumont. Paris: Cerf,1989 (Sources chrétiennes; 356).
In Ps. (Scholia in Psalmos, Схолии на Псалтырь). В работе над книгой мы использовали копию манускрипта Vaticanus graecus 754, любезно предоставленную нам М. Ж. Рондо. Cf. Le Commentaire sur les Psaumes d'Evagre le Pontique // Orientalia Christiana Periodica. 1960. V. 26. P. 307 – 48.
Kephalaia Gnostika (Умозрительные главы). Les six Centuriesdes Kephalaia Gnostika d’Evagre le Pontique« Ed. A. Guillaumont // Patrologia Orientalis. V. XXVIII. Fasc. 1. № 134. Paris, 1958.
Mal. cog. (De diversis malignis cogitationibus, О различных лукавых помыслах). PG79, 1200D – 1233A; франц. пер. L. Regnault et J. Touraille // Philocalie des Péres neptiques. Fasc. 8. Bellofontain, 1987. P. 27 – 43.
Mal. cog. r. l. (recension longior). Ed. J. Muyldermans. À travres la tradition manuscrite d’Evagre le Pontique… Louvain: Bureaux du Muson, 1932. P. 47 – 55 (Bibliothéque du Muséon; 3).
Ad Monachos (Sententiae ad Monachos, Зерцало иноков и инокинь). H. Gressmann. Nonnenspigel und Möchsspigel des Evagrios Pontikos. Leipzig; Berlin, 1913. S. 152 – 165 (Texte und Untersuchungen zur Geschichte der altchristlichen Literatur; 39, 4); J. Leclercq. L’ancienne version latine des sentences d’Évagre pour les moines // Schiptorium. 1951. P. 195 – 213.
De Okto Spiritibus Malitiae (О восьми лукавых помыслах). PG79, 1145A – 1154D; J. Muyldermans. Une nouvelle recension du “De Okto Spiritibus Malitiae” de S. Nil // Le Muséon. 1939. V. 52. P. 235 – 274; G. Bunge. Evagrios Pontikos: Über die acht Gedanken. Würzburg: Echrer, 1992 (на основе манускрипта Coislin 109 из Франц. нац. б-ки); Sur les pensées» Ed. P. Géhin, A.Cl. Guillamont. Paris: Сerf., 1998. (Sources chretiennes; 438).
De Oratione (Слово о молитве). PG79, 1165A – 1200C; наш перевод в целом выполнен по манускрипту Coislin 109 из Франц. нац. б-ки с учётом афинского издания Добротолюбия 1957 г. Заслуживает внимания также перевод И. Хаусхерра: I. Hausherr. Les leçons d’un contemplative. Le traité de l’oraison d’Evagre le Pontique. Paris: Beauchense, 1960.
Praktikos (Capita praktika ad Anatolium, Слово о духовном делании, или Монах). Traité pratique ou Le moine. T. I, II / Ed. A. Cl. Guillaumont. Paris: Сerf., 1971. P. 483. (Sources chrétiennes; 170, 171).
Rerum monachalium rationes (Основы жизни монашеской). PG40, 1252D – 1264C.
Skemmata (Мысли). Ed. J. Muyldermans. Evagriana (переиздание фрагмента, опубликованного в журнале Le Muséon. 1931. V. 28. P. 37 – 68; 369 – 383.
Ad Virginem (Зерцало иноков и инокинь). Ed. H. Gressmann, loc. cit. P. 146 – 151; S. A. Wilmart. Les versions anciennes des Sentrnces d’Évagre pour les vierges // Revue Benedictine. 1911. V. 28. P. 146 – 153; S. Elm. Evaagrius Ponticus Sententiae ad Virginem // Dunbarton Oaks Papers. 1991. V. 45. P. 97 – 120; W. Frankenberg. Fragment arménien du Ad virgins d’Evagre // Le Muséon. 1940. V. 53. P. 77 – 87.
De Vitiis (De uitiis quae opposite sunt virtutibus, О пороках, противоположных добродетелям). PG 79, 1140B – 1144D; ed. J. Muyldermans // Le Muséon. 1941. V. 54. P. 4 – 6.
Другие источники.
Vita (Житие Евагрия).
Amélineau E. De Historia Lausiaca, quaenam sit hujus ad monachorum Aegyptiorum historiam schribendam utilitas. Paris: Leroux, 1887.
A de Vogüé, G. Bunge. Palladiana III, La version copte de L’ Historie Lausiaque, II. La Vie d’Evagre // Studia monastica. 1991. V. 33. P. 7 – 21.
Luatre ermites egyptiens d’aprés les fragments coptes l’Histoire Lausiaque / Presentés par G. Bunge. Traduits par A. de Vogüé. Begrolle-en-Mauges, 1994. P. 153 ss. (Spiritualité orientale; 60).
Палладия, епископа Еленопольского Лавсаик, или Повествование о жизни святых и блаженных отцов. Пер. с греч. Спб., 1873.
Избранная библиография.
Arbesman R. The daemonium meridianium and greek and latin patristic exegesis // Traditio. 1958. V. 14. P. 17 – 31.
August R. Lebensverwirklichung und christlicher Glaubë Acedia – religiose Gleichgültigkeit als Problem der Spiritualitat bei Evagrius Ponticus, Franfurt am Mein, New York: P. Lang, 1990 (Saarbrücker Theologische Forschungen; 3).
Bardy G. Acédie // Dictionaire de Spiritualité. T. 1. Paris, 1937. Col. 166 – 169.
Caillois R. Les demons du midi // Revue de l’Histoire des Religions. 1937. V. 115. P. 142 – 173; V. 116. P. 54 – 83, 143 – 186.
Connel M. Study of Accidie and some of its literary phases. Ithacä Cornell University, 1932.
Driscoll J. Listlessness in the Mirror for Monks of Evagrius Ponticus // Cistercian Studies. 1989. V. 24. P. 206 – 214.
Flashar H. Melancholie und Melancholiker in den medizinischen Theorien der Antike. Berlin: Gruyter, 1966.
Flüeler Ch. Acedia und Melancholie im Spatmittelalter // Freiburger Zeitschrift für Philosophie und Theologie. 1987. S. 379 – 398.
Grau D. Das Mittagsgespenst (daemonium meridianum). Untersuchungen über seine Herkunft, Verbreitung und seine Erforschung in der europäischen Volkskunde. Siegburg: Schmitt, 1966 (Quellen und Studien zur Volkskunde; 9).
Guardini R. Vom Sinn der Schwermut. Zürich: Verl. Der Arche, 1949.
Lambotte M. – Cl. Esthétique de la mélancholie. Paris: Aubier, 1984.
Landersdorfer S. Das daemonium meridianum // Bibl. Zeitschr. 1929. Bd. 18. S. 294 – 300.
Louf A. L’acédie chrez Evagre le Pontique // Concilium. 1974. V. 99. P. 113 – 117.
Miquel P. Lexique du desert: étude de quelques monts-clés du vocabulaire monastique gres ancient. Bégrolles-en-Mauges: Abbaye deBellofontein, 1986 (Spiritualité orientale et vie monastique; 44). P. 17 – 35 (bibliographie).
Revers W. – J. Die Psichologie der Langeweile. Meinsenheim am Glan: Hain, 1949.
Ricard R. En Espagnë Jalons pour une Histoire de l’acédie et de la paresse // Revue d’Ascétique et de Mystique. 1969. T. 45. P. 27 – 45.
Les Sentences des Péres du desert: collection alphabétique / trad. du grec, du latin et du copte par L. Regnault. Solesmes: Abbaye Saint-Pierre-de-Solesmes, 1981.
Les Sentences des Péres du desert: série des anonymes / trad. et présentée par L. Regnault. Solesmes; Bégrolles-en-Mauges: Abbaye de Bellofontaine, 1985 (Spiritualité orientale; 43).
Tardieu É. L’Enui. Étude psychologique. Paris, 1903.
Völker L. Langeweile. Untersuchungen zur Vorgeschichte eines literarischen Motivs. München: Fink, 1975.
Wenzel S. The sin of sloth: Acedia in medival Thought and Literature. Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1967.
Wenzel S. Acedia 700 – 1200 // Traditio. 1966. V. 22. P. 73 – 102.

